Tăng ngăn hâi: 7/5/2021

 

           

 

VOV4.Sedang - Kŏng ngê̆ dế pro hơ’leh rĕng tŭm tơdroăng tung rêh ối, pêi cheăng. A kong pơlê Kon Tum, mâu kuăn pơlê xuân dế chôa lâng xúa khoa hok kŏng ngê̆ tung kơjo kum cheăng rak ngăn kong vâ châ tơ-ƀrê, châ kơdĭng hâi chôu ƀă mơngế ki pêi cheăng.

Môi hâi mơ’nui khế 4, pá xôp loăng kong ngiât hlối rơngiâp dêi kong Tu Bra A, tôh xo rak ngăn kong pơlê ViChiring dêi cheăm Hiếu, tơring Kon Plông pêi hnoăng cheăng séa ngăn vâ rak ngăn kong. Vâ chê 10 ngế ƀă phôn râng kŏng ki rơkê, kơxop hlá mơ-eá kum chêh mâu tơdroăng, loăng rêk kơmăi, pêi pro tơdroăng vê hdró vâ mơnhên tíu xiâm, chêh ‘mot mâu tơdroăng ƀă kơxô̆ nôkố dêi kong loăng tung phần mềm  Locus Map. Tiô ngoh A Da, phần mềm mê hiăng kum tơdroăng rak ngăn vâ ‘nâi ƀă rak ngăn kong dêi pơlê ViChiring tơ’lêi hlâu hên tâ..

 “Peăng khu rak ngăn kong vâi ai tải ƀă cài đăt tung phôn râng kŏng phần mềm ‘na lơ gât kong loăng, kơnôm ai phần mềm ki mê mâu nhŏng o tung thôn kô chiâng lăm séa ngăn kong krâu tơniăn tâ. Ing mê, pin vâ riân ngăn loăng kong, ƀăng ki lâi cho kong, ƀăng ki lâi cho kong ki hên kong loăng, kong ôh tá ai loăng pơlái; kơpong poh xá ki lâi dêi thôn rak ngăn ; pakĭng mê, ing kơmăi  GPS, drêng châ ‘nâi ai loăng kong tro ko ‘nhiê mê pin vê hdró riân ‘nâi hlối kơxô̆ loăng ki tro ko ‘nhiê, toă độ ki loăng tro vâi uâ, ko vâ tơrŭm ƀă mâu lêng khu râ pơkuâ cheăng lăm troh rup khu ‘mêi ki ko loăng”.

Pôa Phạm Văn Bình – Kăn ƀô̆ ngăn kong dêi cheăm Hiếu tối, sap ing mơ’nui hơnăm nah, Khu râng liăn ƀă mơnhông pêt kong dêi kong pơlê Kon Tum tơrŭm ƀă Khu rak ngăn loăng kong tơring Kon Plông kơjo kum mâu ngế pơkuâ rak ngăn kong cho mâu khu rơpŏng, kuăn pơlê cài đăt phần mềm Locus Map a phôn râng kŏng tơná vâ rak ngăn kong. Kơmăi kô ôh tá mơhrê liăn, tơ’lêi xúa, GPS mê vê hdró tro khât ‘nâng, kơjo kum ăm tơdroăng lăm séa ngăn tí tăng ngăn rak ngăn kong.

 “Ứng dụng  Locus Map tơ’lêi hlâu ƀă tơ’lêi xúa tung tơdroăng chêh ‘mot mâu kơxô̆ lăm séa ngăn ƀă mơ’no, pơtroh mâu kơxô̆ xuân châ pêi pro a phôn râng kŏng ki rơkê. Pakĭng mê, ối veăng kum xup xo um, (um ki mê rơtế krâ hlối amê ƀă kô chiâng séa ngăn tơdrêng hlối a Locus Map lơ Google Earth ing phôn râng kŏng dêi khu cheăng rak ngăn lơ Ngế pơkuâ rak ngăn kong). Um xuân mơhno nhên hâi chôu, toă đô̆ tiú um xup xo kum ăm tơdroăng séa ngăn kơxô̆ mơngế lăm séa ngăn, tơnêi ƀăng kong, kơxô̆ loăng kong i nhên”.

Pôa  Phan Thế Vinh – Kăn hnê ngăn Vi ƀan cheăm Hiếu ăm ‘nâi, lâp tung cheăm nôkố ai lối 16 rơpâu ha kong ki chiâng xêh. Tung mê, Kŏng ti pêi cheăng tiô rơnó Môi tung khu Rak ngăn kong Kon Plông rak ngăn 13 rơpâu ha; Vi ƀan cheăm Hiếu rak ngăn 3 rơpâu ha; ƀă 164 khu rơpŏng kuăn pơlê rak ngăn lối 800 ha. Nôkố lối 1.200 hdroh kuăn pơlê châ hriâm, cài đặt phầm mềm Locus Map vâ rak ngăn kong. Pôa Phan Thế Vinh tối, tơdroăng xúa Khoa hok kŏng ngê̆ tung tơdroăng rak ngăn kong cho tơdroăng pêi pro ki pơxiâm hlo tơ-ƀrê ƀă hlối nhên tơ’lêi hlâu tâ.

 “Drêng Khu râng liăn mơhá hnoăng rak ngăn kong ƀă mơnhông pêt kong dêi kong pơlê Kon Tum ƀă Khu rak ngăn kong chu lăm kơjo kum dêi kuăn pơlê a cheăm cài đặt phần mềm rak ngăn ƀă rak ngăn kong ing phôn râng kŏng ngin hak vâ môi tuăn, kố cho troăng hơlâ tơchoâm dêi Vi ƀan kong pơlê xuân môi tiah Chin phuh. Phần mềm chiâng vâ tối ăm ‘nâi ƀă đi đo chiâng po ngăn tơdroăng ‘na kong tung plâ hâi măng vâ séa ngăn. Hdrối nah, lăm séa ngăn kong đi đo ƀă hên ngế lăm ngăn, nôkố bú po ngăn a phôn râng kŏng ôh tá êa krâm mơngế. Môi măng tĭng bú kal 1 pôe hâi lăm ngăn kong, hdrối nah, thế 3 troh 4 hdroh, ki ê séa ngăn a phần mềm ing phôn râng kŏng”.

Xuân chiâng tối, tơdroăng xúa phần mềm Locus Map tung tơdroăng cheăng rak ngăn kong dêi Khu râng liăn mơhá hnoăng rak ngăn ƀă mơnhông pêt kong dêi kong pơlê Kon Tum ƀă khu cheăng Rak ngăn kong dêi Kon Tum cho troăng hơlâ pêi pro tro tiô rơxông mơnhông mơdêk rêh ối kuăn pơlê xuân môi tiah troăng hơlâ Chin phuh lơ Khu xiâm pơkuâ rak ngăn kong Việt Nam. Phần mềm pêi cheăng tơ-ƀrê, kô veăng kơjo kum ăm khu ngế pơkuâ rak ngăn kong tung hnoăng cheăng rak ngăn ƀă rak kong, ing mê, mâu ƀăng, xá, poh  kong ki kân rơdâ a Tây Nguyên tối tơchoâm ƀă kong pơlê Kon Tum tối krê đi đo châ rak ngăn tơniăn.

 

Pơtối  tơdroăng vâ tơpui kơ’nâi kố, pôa Trương Minh Trung – Kăn phŏ pơkuâ rak ngăn kong tơring Kon Plông, kong pơlê Kon Tum kô tối ‘na ki châ tơƀrê xúa kơmăi kơmok séa ngăn ƀă phần mềm  Locus Map dêi khu cheăng ƀă mâu khu pơkuâ kong vâ rak ngăn mâu xá kong châ tơƀrê tâ dêi tơring. Pó vâi krâ nhŏng o ƀă pú hmâ kô tơmâng.

 

-Ô pôa! Tơring Kon Plông châ mơnhên cho tơring ai ƀăng kong ối tung ƀăng ki kân rơdâ a kong pơlê Kon Tum, tơdroăng pơkuâ ƀă rak ngăn kong a tơring châ pêi pro môi tiah lâi?

-Pôa Trương Minh Trung: Tung tơring Kon Plông nôkố ai 113 rơpâu 900 ha kong, ngin pơcháu ăm mâu khu pơkuâ kong, kuăn pơlê lơ khu rơpŏng châ lối 70% ƀăng kong kố. Ki nhên, hiăng pơcháu châ 79.000 ha ăm 70 pơlê pơla ƀă 3.200 rơpŏng tung tơring pơkuâ ƀă rak ngăn ƀăng kong tung tơring. Troh nôkố mê tâi tâng mâu ƀăng kong châ pơcháu ăm, pơkuâ ƀă rak ngăn ôh tá tro hía kong, kơxô̆ roh pro xôi ‘na ko ‘nhê kong, hdi xo tơnêi kong rế kơdroh tiô kơ rêm hơnăm.

-Ô pôa, tiô ngin châ ‘nâi achê kố nah, Khu râng liăn mơhá hnoăng rak ngăn ƀă mơnhông pêt kong dêi kong pơlê Kon Tum tơrŭm ƀă khu rak ngăn kong dêi kong pơlê pêi pro ƀă hnê mơhno mâu khu pơkuâ kong xúa phần mềm Locus Map pơkuâ ƀă rak ngăn kong châ tơƀrê tiah lâi, pâ pôa tối ‘na tơdroăng xiâm kố.

-Pôa Trương Minh Trung: Tơdroăng xúa kơmăi kơmok 4.0 tung tơdroăng pơkuâ ƀă rak ngăn kong mê ngin hiăng pêi pro sap hơnăm 2014 – 2015 ăm khu rak ngăn kong a pơlê pơla ƀă mâu Kŏng ti rak ngăn kong, ƀă mâu khu pơkuâ kong tơdah rak ngăn cho mâu pơlê pơla lơ mâu rơpŏng mê bu nếo tơrŭm ƀă Khu râng liăn mơhá hnoăng rak ngăn ƀă mơnhông pêt kong dêi kong pơlê Kon Tum pêi pro a khế 12 hơnăm 2020. Nhŏng o rak ngăn kong ƀă rơtế khu dêi Khu râng liăn mơhá hnoăng rak ngăn kong hiăng pơtroh mơngế teăm ai mâ chu a tíu rak ngăn kong vâ tâ phần mềm tung phôn râng kŏng dêi vâi krâ, xua nôkố kuăn pơlê kơbố xuân ai phôn râng kŏng, klêi kơ’nâi ‘mot phần mềm mê hnê mơhno nhên vâ xúa vâ vâi krâ chiâng xúa vâ rak ngăn kong. Ing phần mềm kố, vâi krâ ‘nâi kơpong kong dêi tơná pơkuâ klêi mê tơkŭm séa ngăn, mơdât, pơkuâ ƀă rak ngăn kong; séa ngăn mâu tíu ki ai ko ‘nhê kong, hdi xo tơnêi kong vâ thăm rak ngăn, kơdroh  tơdroăng ki hía kong.

-Ki nhên ‘na phần mềm ki Khu râng liăn mơhá hnoăng rak ngăn ƀă mơnhông pêt kong dêi kong pơlê Kon Tum rơtế khu rak ngăn kong kong pơlê pêi pro ăm mâu khu pơkuâ kong vâ pơkuâ rak ngăn kong  nôkố gá ti lâi, ô pôa?

-Pôa Trương Minh Trung: Phần mềm pơkuâ ƀă rak ngăn kong  nôkố châ ngin xúa cho Locus Map. Phần mềm kố châ xúa ing kơmăi mơnhên tíu  GPS ing kơmăi vệ tinh, tâ ‘mot tung phôn. Ing phần mềm vâi krâ ‘nâi kơpong ki lâi ối tung kong dêi tơná pơkuâ, klêi mê tơkŭm séa ngăn ƀă mơnhên tíu châ tôh séa ngăn lơ tơná ối a tíu ki lâi tung kong. Vâ xúa phần mềm kố cho tơ’lêi, ngin pơtroh mâu ngế rak ngăn tung tơring tiah phần mềm klêi mê tâ ‘mot tung phôn râng kŏng ki rơkê ăm vâi krâ. Ai phần mềm, drêng châ hlo mâu kơpong kong tro ko ‘nhê mê vâi krâ ‘nâi hlối troh vâ mơdât. Pakĭng mê, phền mềm ối kum vê ƀăng kong tro ko ‘nhê, to lâi xiâm  loăng ƀă to lâi khô̆i loăng tro ko kếo, ing mê chêh tơbleăng ƀă tơrŭm ƀă kơ koan cheăng vâ tơleăng tơdroăng, ti tăng khu ngế ki ko ‘nhê kong.

-Troh nôkố, mê ai to lâi khu rơpŏng, pơlê pơla kuăn pơlê tơdah rak ƀă rak ngăn kong a tơring Kon Plông châ tâ ‘mot phần mềm  Locus Map, ô pôa?

-Pôa Trương Minh Trung: Ngin tâ ‘mot ăm kuăn pơlê xúa phân mêm (Lô-kờs Map) Locus Map châ pro ing mơ’nui hơnăm 2020, ƀă troh nôkố hiăng ai dâng tơdế khu rơpŏng tung pơlê pơla, kuăn pơlê chiâng xúa phần mềm kố. Tiô pơkâ thế, tung hơnăm 2021, ngin kô pêi pro tâi pá tơdế kơxô̆ rơpŏng, pơlê pơla ki tá hâi tâ ‘mot phần mềm a tơring Kon Plông vâ vâi krâ tơ’lêi hlâu tâ tung tơdroăng rak ngăn kong tung tơring.

-Hôm, mơnê kơ pôa!

 

Tuấn Long chêh

Gương - A Sa Ly tơplôu ƀă tơbleăng

BÂNG RƠKONG KHU KUĂN NGO KƠPONG TÂY NGUYÊN 

Tíu ối-pêi cheáng: 19A Lê Duẩn-Pơlê kong kơdrâm Buôn Ma Thuột, kong pơlê Dak Lak 
Kăn
 xiâm: Vũ Hải Định