Cập nhật ngày: 29/4/2021

VOV4.VN - 46 năm sau ngày giải phóng, Buôn Ma Thuột đang dần trở thành đô thị trung tâm vùng Tây Nguyên, vừa rạo rực, trẻ trung, hiện đại, vừa lắng sâu lịch sử, văn hóa truyền thống.

 

Buôn Ma Thuột là địa danh lịch sử gắn liền với chiến thắng Buôn Ma Thuột, mở đầu cuộc tổng tấn công và nổi dậy, mùa xuân năm 1975, tiến tới giải phóng hoàn toàn Miền Nam thống nhất đất nước vào ngày 30/4/1975. Buôn Ma Thuột cũng là nguồn cội của hạt cà phê Việt Nam, hạt nhân kinh tế của cả Tây Nguyên.

 

 Buôn của tri ân- phố của chân thành

Buôn AKô Dhông, phường Tân Lợi, thành phố Buôn Ma Thuột những ngày cuối tháng 4 tràn đầy một không khí rạo rực kỷ niệm 46 năm giải phóng Buôn Ma Thuột.

Phía ngoài, ô tô chở du khách du lịch đậu thành hàng dài. Phía trong là gỗ, là tre nứa, là xi măng chất đầy; là náo động tiếng người, tiếng máy đang thi công.

Hàng chục nếp nhà sàn truyền thống Ê-đê đang được dựng lên, xen kẽ với những nếp nhà đã rêu phong được vây quanh bởi những rào chè tàu xanh mướt, những cây hoa râm bụt nhiều màu, những bụi tường vi và bằng lăng đang mùa nở hoa tím ngát. 

Buôn Akô Dhông được đánh giá là buôn làng giàu đẹp bậc nhất của Tây Nguyên 

Khu đất rộng gần 3 sào của Cố già làng Ama H’Rin, người sáng lập buôn AKo Dhông, có lẽ là công trường xây dựng náo nhiệt nhất.

Những cây tre gai từ rừng Buôn Đôn to gần bằng bắp đùi, được chất đống cạnh hàng rào. Những bó lớn cây le, một loại tre nhỏ chỉ bằng cán cuốc, được ngâm đầy trong một bể nổi quây bạt. 

Ama Jenni, con rể út của cố già làng Ama H’Rin, với thân hình vạm vỡ của một hậu duệ Đam San, đang đầm đìa mồ hôi cùng tốp thợ dựng những cột gỗ giáng hương to 1 người ôm, thành cột nhà sàn.  

Trên khuôn đất này, một quần thể kiến trúc, chủ yếu là Ê-đê truyền thống đang được phục dựng, với hệ thống cột bằng gỗ quý như cà-chít, giáng hương; sàn bằng gỗ trải tre, vách bằng le-nứa-lồ ô, đúng như những căn nhà mà Ama H’Rin đã dựng hơn 60 năm trước. 

Ama Jenni tiết lộ, đây không phải là khu du lịch, cũng không phải nhà ở của đại gia đình, mà là xây theo nguyện vọng của ADuôn H’Riu- vợ của cố già làng Ama H’Rin, nhằm tưởng nhớ người có công khai sinh và định hình bản sắc của buôn.  

Ama Jenni  bào: “Người Ê-đê không thích quá tính toán về kinh tế đâu. Thấy cần làm thì làm thôi. Để con cháu thấy được cha ông mình đã cống hiến như thế nào”…

AKô Dhông, theo tiếng Ê-Đê nghĩa là “đầu nguồn”, do được lập ở thượng nguồn của 6 dòng suối: Ea Giang, Ea Dung, Ea Ding, Ea Pủi, Thun M'nung, và Ea Nuôl.

Nguồn nước tuôn trào quanh năm và dải rừng đầu nguồn xanh tươi 4 mùa, những nếp nhà dài được xây dựng chỉnh trang suốt 3 thế hệ, cùng văn hóa truyền thống đậm đà, nay đã trở thành trung tâm du lịch của Buôn Ma Thuột.

Các nhà đầu tư trong tỉnh, ngoài tỉnh, đã đầu tư ở đây nhà hàng khách sạn hiện đại, còn những người con của dân tộc Ê-đê lại vươn lên bằng chính  phẩm chất đẹp đẽ sâu lắng và chân thành.  

Chị Hlen Niê là một ví dụ điển hình. Từ “ngôi nhà cổ tích”, “khu vườn cổ tích” mà bố mẹ để lại, chị đã xây dựng quán cà phê Arul cũng đầy chất “cổ tích”, nổi tiếng khắp thủ phủ cà phê Ban Mê, được nhiều du khách gần xa tìm đến.

Dù khẳng định lợi ích kinh tế từ Cà Phê Arul, nhưng với H’Len Niê, văn hóa ÊĐê càng quan trọng hơn. “Bản thân văn hóa là cái đẹp, là cái riêng biệt, không điều gì có thể đánh đổi được. Nếu mở quán mà chỉ nghĩ tới mục tiêu kiếm tiền thì đổi lại sẽ mất văn hóa”.

Cách Cà phê Arul chưa đầy một tiếng hú, bà H’Kdăp Niê cũng đã xây dựng khu du lịch Akô Ea, với không gian cộng đồng hàng ngàn mét vuông, nhiều gian hàng lưu niệm, nhiều phòng lưu trú xây bằng vật liệu thiên nhiên… Tất cả ngập trong hoa thắm, rừng xanh, hương thơm cà phê, tiếng suối róc rách, tiếng đàn T’rưng cùng tiếng chiêng rộn rã.

Mới 3 năm hoạt động, nhưng A Kô Ea đã trở thành một địa chỉ về sinh thái, văn hóa để các gia đình ở Buôn Ma Thuột tìm đến vào mỗi dịp cuối tuần, là địa chỉ quen thuộc của nhiều đoàn khách từ các tỉnh. 

Kỷ niệm 46 năm ngày thống nhất đất nước, bà H’Kjăp Niê lặng lẽ bổ sung vào giá sách trong mỗi phòng lưu trú một bộ sách Lịch sử Việt Nam và đẩy nhanh chuẩn bị cho ngày hội ẩm thực 3 miền, đúng vào 30/4 và 01/5.

Sau 46 năm thống nhất đất nước, Đăk Lăk đã có 46-47 dân tộc anh em cùng cư trú. Bởi vậy, tôi muốn mọi người tới đây thì thấy được lịch sử, truyền thống; được trải nghiệm sinh hoạt thuận tự nhiên và thấy được những tập tục đẹp của người ÊĐê. Riêng ngày lễ lớn, ở đây luôn có các hoạt động phù hợp cho một cộng đồng lớn sum vầy, chia sẻ”- Bà H’Kjăp chia sẻ.

 

Thành phố xanh- thành phố thơm

Ông Nguyễn Văn Toản là một thợ chụp ảnh thâm niên gần 30 năm tại Ngã sáu Buôn Ma Thuột nên chứng kiến từng nét đổi thay nhỏ của thành phố.

Theo ông Toản, những năm qua Buôn Ma Thuột có tốc độ đô thị hóa rất nhanh, khiến không ít người lo âu rằng các công trình kiến trúc sẽ lấn át thiên nhiên.

Nhưng thực tế thì ngược lại, càng đô thị hóa, Buôn Ma Thuột càng xanh, sạch, đẹp. Trước đây, quanh Ngã 6 này toàn các tòa nhà nhỏ, ép sát mặt đường gây cảm giác chật hẹp.  Sau đó thành phố cho xây lại bằng những tòa nhà từ 6 đến 18 tầng, nhưng lùi sâu vào bên trong, nên đường phố rất rộng rãi.

Mấy tòa nhà trệt trong khuôn viên Trung tâm văn hóa thì được tỉnh đâp bỏ, nên càng có thêm không gian. Ngã sáu Buôn Ma Thuột kiến trúc rất đẹp, không gian rộng, nhiều cây xanh,  đẹp mắt.

Dọc các tuyến phố của Buôn Ma Thuột, điểm nhấn ấn tượng với người dân và du khách là các quần thể cây xanh, hoa cỏ. Các khu chợ tạm, các góc đất hoang nội thành Buôn Ma Thuột, đều được cải tạo thành các vườn hoa.

Tháp truyền hình Analog hết công năng đã được tỉnh dỡ bỏ, xây dựng thành quảng trường với rất nhiều dụng cụ thể thao, để quần chúng nhân dân tùy ý dạo chơi, tập luyện. 

Mặc dù là thành phố trẻ, đi lên từ tàn tích của chiến tranh và bụi đất đỏ mù trời, trong một thời gian không dài, Buôn Ma Thuột đã đạt đến sự tinh tế trong phát triển. Nhà xây cao thì phải lùi sâu để không gian tránh khỏi tù hãm; mỗi góc phố, mỗi bồn hoa, công viên, quảng trường đều thể hiện triết lý phát triển xanh, hướng tới lợi ích cộng đồng. 

Ngay tại trung tâm, một con đường vắng tập trung tệ nạn ma túy rất khó xử lý trước đây, đã đã đổi thay triệt để khi được xây dựng thành xứ sở tri thức và hương thơm.

Đường Sách và Cà phê Buôn Ma Thuột, sau 4 năm xây dựng, đã trở thành nơi gặp gỡ thú vị của các doanh nhân; nơi các văn nhân, thi sĩ của Đăk Lăk tổ chức ra mắt sách mới, nơi các du khách, công chúng trong và ngoài tỉnh thư giãn và lắng đọng. 

Theo ông Hoàng Danh Hữu, Giám đốc Công ty Cà phê Miss Ê Đê, thành viên của Đường sách cà phê, nơi này bây giờ đã gần như một “sàn giao dịch”, nơi tổ chức các cuộc gặp gỡ, thúc đẩy cho nhiều giao dịch thương mại được nhen nhóm, nhiều hợp tác đầu tư hình thành và nhiều ý tưởng khởi nghiệp được triển khai.

“Chính quyền đã có chính sách cởi mở cho các doanh nghiệp để giúp cho văn hoá đọc, văn hoá bản địa  và văn hoá cà phê được lan toả hơn. Điều đó là thành công”- Ông Hữu nhận xét. 

 

Tương lai rạng rỡ

“Rạng rỡ” không phải là cách nói phóng đại về tương lai của Buôn Ma Thuột. Tương lai ấy không chỉ thể hiện trong các chính sách đã ban hành, như Kết luận số 60 năm 2009 của Bộ Chính trị về xây dựng Buôn Ma Thuột trở thành thành đô thị trung tâm vùng Tây Nguyên; Kết luận số 67 năm 2019 về phát triển kinh tế, xã hội Buôn Ma Thuột hay trong ý tưởng về Cao tốc Buôn Ma Thuột-Nha Trang. 

Tương lai của thành phố thể hiện ngay ở những gì đã và đang được dựng xây: Hồ Ea Tam ngay trung tâm thành phố và Đại lộ Đông-Tây, nối tắt Cảng hàng không Buôn Ma Thuột  với trung tâm thành phố. 

Hồ Ea Tam đang thi công, rộng 35 héc ta, gấp rưỡi Hồ Xuân Hương Đạt Lạt, sẽ “họa long điểm nhãn” cho thành phố cao nguyên, điểm nhấn tuyệt vời cho phong thủy thịnh vượng, đem lại sức sống cho hàng chục cụm đô thị mới. 

     

   Buôn Ma Thuột với một tương lai rạng rỡ, một đô thị trung tâm vùng Tây Nguyên

Đại lộ Đông Tây không chỉ rút ngắn quãng đường từ trung tâm ra bến cảng, mà còn giúp Buôn Ma Thuột khoe vẻ đẹp phong phú của mình.

8km của đại lộ, lần lượt dẫn mọi người qua một trong những cánh rừng trồng gỗ quý lâu đời nhất Việt Nam, với các giống giáng hương, teak, sao, trồng từ những năm 40 của thế kỷ 20; qua cánh đồng lúa ngát hương của bà con người Mường, người Thái, người Tày khai mở và canh tác; qua những vườn cà phê, sầu riêng bạt ngàn, hay bệnh viện đa khoa lớn nhất Tây Nguyên…

Ông Vũ Văn Hưng, Chủ tịch UBND thành phố cho biết, Buôn Ma Thuột được phát triển với định hướng Sinh thái-Bản sắc-Thông minh và có nội lực để xây dựng thành phố đạt đến tầm vóc như kỳ vọng.

Buôn Ma Thuột tự hào là thủ phủ cà phê của cả nước, cũng là địa chỉ lớn về cà phê của thế giới. Ở đây có các viện nghiên cứu về nông-lâm nghiệp, về vệ sinh dịch tễ; có trường đại học trong nhóm trọng điểm quốc gia, là trung tâm giống cây trồng của cả Miền Trung-Tây Nguyên.

Trong lĩnh vực kinh tế, cùng với các dự án trọng điểm của nhà nước đã và đang được khảo sát và đầu tư, rất nhiều nhà đầu tư, doanh nghiệp, tập đoàn lớn cũng đã nối bước nhau đến với Buôn Ma Thuột.

Hàng chục dự án lớn nhỏ, với tổng kinh phí hàng trăm nghìn tỷ đồng được các nhà đầu tư tư nhân đề xuất triển khai, càng giúp Buôn Ma Thuột nâng lên đôi cánh, trở thành một đô thị rạng rỡ giữa đại ngàn Tây Nguyên./.

 

Công Bắc/VOV Tây Nguyên

 

BAN DÂN TỘC (VOV4)
Địa chỉ: 58 Quán Sứ - Hoàn Kiếm - Hà Nội
Trưởng Ban: Tạ Đức Toàn
Phó Trưởng Ban: Nguyễn Sỹ Hào, Trần Sông Thao