“Chr’val Chế Tạo cung nắc chr’val k’đhap k’ra bhlầng đăh c’lâng lướt. Tu chr’val ặt đhị bha đưn dal, zên k’rong bhrợ têng âng nhà nước m’bứi. Đhơ nắc chr’val ơy nhà nước k’rong bhrợ bấc rau ha dợ nắc cung căh ha mơ. C’lâng ô tô nắc ơy choom tước trung tâm chr’val a năm. C’lâng tước vel bhươl ô tô căh choom lướt. C’lâng tợơ vel tước trung tâm zr’lụ 2 ch’ngai mơ 17 cây số. Nâu kêi hân noo cha noọng nắc lướt đanh mơ 1 tiếng ha dợ pleng boo nắc k’nặ 2 tiếng. Lalăm a hay căh ơy pa liêm c’lâng nâu nắc chô tước đong cung lâh 2 tiếng.” Nắc đoo boóp p’rá âng t’cooh Sồng A Trống, Chủ tịch UBND chr’val Chế Tạo, chr’hoong Mù Cang Chải, tỉnh Yên Bái. Lâng đhanuôr đhị bấc vel bhươl da ding ca coong, zr’lụ đhanuôr acoon coh, vêy c’lâng bê tông chô tước vel la lua nắc rau đương rơơm đương kịa. Năl rau p’rơơm âng đhanuôr, bêl Huỵên uỷ Mù Cang Chải k’đươi bhrợ bh’rợ “t’ngay x’rịa tuần lâng đhanuôr, k’bhan chu cán bộ, chiến sỹ Công an pa bhrợ đhị chr’hoong ơy tình nguỵên chô tước vel bhươl ting zooi đhanuôr choh bhrợ đong ặt, xoót pay bh’nơơn ha rêê đhuôch lâng pa  bhlầng nắc ting bhrợ c’lâng p’rang. Bí thư Huyện uỷ Mù Cang Chải Nông Việt Yên đoọng năl: “Đắh đâu nắc ơy zooi bấc xi măng bấc bhlầng. Đhanuôr ting chroi k’rong ting đoọng dzợ. Chr’hoong t’pâh xi măng, xang đếêc nắc đhanuôr chroi k’rong chuôh, c’rơ  bhrợ têng. Chr’hoong zooi xi măng lâng kỹ thuật. T’mêê đâu tỉnh cung pa liêm chính sách zooi bhrợ têng c’lâng. G’luh nâu bhrợ nhâm mâng lâh mơ doọ cơnh apêê g’luh lalăm a hay. K’dua zập c’xêê, zập cán bộ đảng viên nắc đớc m’bứi  bhlầng 2 t’ngay thứ 7 lâng chủ nhật chô ooy vel bhươl, đh’rưah lâng đhanuôr bhrợ têng. Tợơ bhrợ têng c’lâng p’rang, paliêm pa mâng c’lâng, bhrợ t’mêê lâng bê tông apêê c’lâng.”

       Ting cơnh Tiến sĩ Hà Việt Quân, Tổ xây dựng Đề án k’rong pazêng lâng bh’rợ âng k’tiếc k’ruung pa dưr kinh tế-xã hội zr’lụ đhanuôr acoon coh lâng da ding ca coong cr’chăl c’moo 2021-2030 nắc ơy bơơn pazêng bh’nơơn chr’năp coh 35 c’moo xăl t’mêê ha dợ đhanuôr acoon coh lâng da ding ca coong ha dợ nắc cung dzợ zr’lụ đhanuôr k’đhap k’ra bhlầng coh prang k’tiếc k’ruung, pa bhlầng nắc đăh hạ tầng: “Hạ tầng nắc coh pazêng kinh tế xã hội k’nặ cơnh muy bh’rợ ta nih pr’hân lâng vêy muy đhr’năng lalua cơnh a nhi t’mêê moon, nắc dzợ bơr pêê vel đong ơy đươi dua c’rơ bhrợ têng apêê bh’rợ đăh hạ tầng. Ha dợ cung căh ơy choom bhrợ ta nih liêm lâng ha dưr pr’ặt tr’mông âng đhanuôr. Rau buôn lêy bhlầng nắc tu vel đong zr’lụ da ding ca coong, đhanuôr acoon coh apêê lưm k’đhap đha rựt tu cơnh đếêc bhiệc k’rong bhrợ đhị zr’lụ nâu ting k’đhap k’ra lâh mơ.”

        Muy coh pazêng xa nay chr’năp coh bh’rợ âng k’tiếc k’ruung đăh bhrợ pa dưr pr’ặt tr’mông âng đhanuôr acoon coh lâng da ding ca coong cr’chăl c’moo 2021-2030 nắc pa liêm c’lâng p’rang đhị zr’lụ đhanuôr acoon coh ặt ma mông. Cơnh đếêc, cr’chăl t’mêê, bh’rợ k’rong bhrợ pa dưr pr’ặt tr’mông âng đhanuôr acoon coh lâng da ding ca coong nắc lêy vêy rau pa liêm pa crêê cơnh ooy? Prá xay đăh xa nay nâu, tiến sĩ Hà Việt Quân đoọng năl: “Ting cơnh a cu nắc k’rong ooy cơ chế. Coh đếêc, ha dang cơ chế k’rong ooy bơr đăh, pa bhlầng nắc cơ chế đăh k’đhợơng lêy lâng cơ chế xay bhrợ nắc a zi cung lêy ghit vêy pazêng cơ chế t’pâh k’rong bhrợ têng đoọng k’rong apêê k’bhuh lơơng đoọng bhrợ têng. Căh muy g’nưm tợơ zên âng Nhà nước nắc dzợ lêy tợơ c’rơ âng apêê doanh nghiệp lâng g’nưm tợơ c’rơ âng đhanuôr. Ha dơ cơ chế bhrợ têng nắc a zi cung xoọc k’rong bhrợ têng, chếêc lêy pazêng bh’rợ crêê tước bhiệc bhrợ têng pazêng xa nay crêê tước coh k’đhợơng lêy lâng đươi dua pr’đơợ c’rơ n’nặc. Pazêng cơ chế ra pặ ma nuyh bhrợ ,zên prặ ghit liêm, tệêm ngăn đoọng pazêng ngai k’đhap k’ra bhlầng nắc t’đui đoọng bấc lâh lâng pazêng cơ chế crêê tước đoọng lêy cha mệêt, k’rong t’pâh âng đhanuôr đhị đhr’năng lêy cha mệêt.”

        Cơnh đếêc, đoọng k’rong t’pâh, đươi dua vêy bh’nơơn zập pr’đợơ c’rơ đoọng pa mâng c’lâng p’rang, đọong pa dưr pr’ặt tr’mông âng đhanuôr zr’lụ acoon coh lâng da ding ca coong cr’chăl c’moo 2021-2030 nắc lêy vêy apêê bh’rợ chính sách đơơng chr’năp k’rong pazêng đhị đanh đươnh tệêm ngăn, đanh mâng bơơn pazêng rau đhưr yếu âng cr’chăl t’mêê đâu. Nắc lêy năl cơnh bhrợ têng t’mêê coh bhrợ têng lâng pa dưr chính sách acoon coh, coh đếêc c’rơ trách  nhiệm, rau pa zay tợơ ma nuyh bhrợ têng lâng bhrợ têng chính sách nắc rau đơ bhlầng đoọng quyết định./.

 

Cải thiện hạ tầng giao thông

Góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội vùng DTTS

                              Hoàng Thái/VOV4

Vấn đề dân tộc và công tác dân tộc luôn có vị trí chiến lược trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Những năm qua, nhờ nguồn vốn của Nhà nước, các doanh nghiệp, tổ chức và cá nhân, bộ mặt nông thôn, đặc biệt là vùng đồng bào DTTS đã đổi thay rõ rệt. Những tuyến đường hoàn thành đã giúp kết nối giao thông giữa các bản làng tốt hơn, giao thương phát triển hơn. Tuy nhiên, so với những vùng khác, khu vực DTTS vẫn có hạ tầng thấp kém nhất, cùng những hạn chế về hạ tầng giao thông  nên khó để phát triển nhanh, bền vững. Câu chuyện làm đường giao thông ở huyện vùng cao Mù Cang Chải (tỉnh Yên Bái) sẽ minh chứng rõ vấn đề này:

“Xã Chế Tạo cũng là xã khó khăn nhất về đường đi lại. vì địa hình của xã nó độ dốc lớn và nguồn vốn đầu tư của nhà nước ít. Tuy là xã cũng được đầu tư rất nhiều nhưng mà cũng chưa đến đâu cả. Đường ô tô thì mới đến trung tâm xã thôi. Còn lại tất cả các bản thì đường ô tô chưa đi đến. Đường từ đây đến trung tâm khu 2 có 17 cây, bầy giờ mùa khô thì đi khoảng 1 tiếng còn mưa thì đi khoảng tiếng rưỡi. Còn trước đây chưa khắc phục được tí nào ấy thì có 17 km nhưng phải đi 2 tiếng mới tới”. Đó là những lời tâm sự của ông Sồng A Trống, Chủ tịch UBND xã Chế tạo, huyện Mù Cang Chải, tỉnh Yên Bái. Với người dân ở nhiều bản vùng cao, vùng DTTS, có đường bê tông về bản thực sự là nỗi khát khao mãnh liệt. Hiểu được niềm mong mỏi của đồng bào, khi Huyện ủy Mù Cang Chải phát động chương trình “ngày cuối tuần cùng dân”, hàng vạn lượt cán bộ, chiến sỹ công tác tại huyện đã tình nguyện chèo lên tận các bản cao để giúp dân dựng lại nhà cửa, thu hoạch mùa vụ và đặc biệt là làm đường giao thông. Bí thư Huyện ủy Mù Cang Chải Nông Việt Yên cho biết: “Cái này thì đã hỗ trợ nhiều xi mắng rồi đấy. Bà con tự đóng nữa. Huyện vận động xi măng cho này. Sau đó bà con đóng góp cát, sỏi, công để làm. Huyện hỗ trợ xi măng với kỹ thuật. Vừa rồi tỉnh cũng điều chỉnh chính sách để hỗ trợ giao thông đặc thù cho đấy. Nhưng mà sẽ có cống rãnh luôn, chứ không làm như kiểu bà con sau vài trận mưa là đi hết. Mình yêu câu là mỗi một tháng, mỗi cán bộ đảng viên phải dành ít nhất là 2 ngày vào thứ 7 hoặc chủ nhật về bản với bà con. Từ việc làm đường giao thông, tu sửa đường, làm mới, bê tông hóa các tuyến đường”.

Theo Tiến sĩ Hà Việt Quân, Tổ xây dựng Đề án tổng thể và chương trình mục tiêu quốc gia phát triển KT-XH vùng DTTS và miền núi giai đoạn 2021-2030 thì mặc dù đã đạt được những thành tựu quan trọng trong 35 năm đổi mới nhưng vùng đồng bào DTTSvà miền núi vẫn là vùng khó khăn nhất trong cả nước, đặc biết là vấn đề hạ tầng: “Hạ tầng thì trong tổng thể kinh tế xã hội gần như là một nhu cầu bức thiết số 1 và có một thực tế như bạn vừa nói thì cũng có một số địa phương cũng đã sử dụng nguồn lực đầu tư để dồn lực vào giải quyết các vấn đề hạ tầng nhưng nó cũng chưa có những cái tác động ngay được đến đời sống vật chất và tinh thần DTTS và miền núi bởi nhiều yếu tố có cả khách quan và chủ quan nhưng nguyên nhân mà phổ biến nhất mà dễ gặp nhất là do cái các địa phương vùng đồng bào DTTS thì họ gặp rất nhiều khó khăn về nguồn lực đầu tư thực sự là vùng đồng bào DTTS gặp rất nhiều thách thức liên quan đến việc huy động và sử dụng nguồn lực cùng trong khi đó thì nhu cầu về phát triển kinh tế xã hội thì đòi hỏi nguồn lực rất lớn”.

Một trong những nội dung quan trọng trong Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021-2030 là cải thiện giao thông tại vùng DTTS. Vậy trong giai đoạn mới chiến lược đầu tư cho phát triển kinh tế xã hội của đồng bào DTTS và miền núi sẽ cần có sự điều chỉnh như thế nào? Trao đổi về vấn đề này, tiến sĩ Hà Việt Quân cho rằng: “Cái giải pháp đột phá thì theo tôi phải tập trung vào vấn đề cơ chế. Trong đó thì nếu mà cơ chế thì có thể tập trung vào hai lĩnh vực cơ bản, nhất là cơ chế về quản lý và cơ chế tổ chức triển khai thực hiện cơ chế quản lý thì chúng tôi cũng ý thức được rằng cần phải có những cơ chế khuyến khích đầu tư để huy động được các thành phần. Không chỉ là dựa vào nguồn lực của Nhà nước mà còn phải dựa vào nguồn lực của các doanh nghiệp và thậm chí dựa vào nguồn lực của người dân. Còn cơ chế tổ chức thực hiện thì chúng tôi cũng đang tập trung tìm ra những giải pháp liên quan đến việc giải quyết những vấn đề liên quan đến minh bạch trong quản lý và sử dụng nguồn lực. Những cơ chế phân bổ nguồn lực một cách rõ ràng, đảm bảo để những đối tượng khó khăn nhất thì được ưu tiên đầu tư nhiều hơn và những cơ chế liên quan đến theo dõi, giám sát và huy động sự tham gia của người dân trong việc theo dõi, giám sát”.

Như vậy, để huy động, sử dụng hiệu quả các nguồn lực nhằm cải thiện mạng lưới giao thông, đáp ứng mục tiêu phát triển kinh tế- xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021-2030 đòi hỏi phải có các chương trình chính sách mang tính tổng thể dài hạn ổn định, bền vững, khắc phục được những hạn chế yếu kém của giai đoạn vừa qua. Cần có quan điểm tư duy cách tiếp cận mới trong xây dựng và thực hiện chính sách dân tộc, trong đó tinh thần trách nhiệm, sự nỗ lực quyết tâm từ chính người xây dựng và thực thi chính sách vẫn là yếu tố quyết định./.

                                Ảnh: baodantoc.vn

 

Hệ PA XUL P'RÁ ACOON CÓH VOV4 ZR'LỤ MIỀN TRUNG
Đông bhrợ bhiệc đhị: 40 Pasteur, thành phố Đà Nẵng
Giám đốc: Phạm Tấn Tư
Phó Giám đốc: Lê Hải Sơn