Tơlơi  akhan đưm pơtui hrơi tơjuh, lơ  6/4/2014

         

HAI DÒNG SUỐI –DUA HNOH IA

( Tơlơi akhan đưm djuai ania  Hrê-Nay Jet pô pơblang hăng akhan  glăi )

           ***Rok hăng Ep le\ dua adơi ayong ha am^ ama, dua adơi ayong nhu do\ hrom amăng ha boh sang tơ\i rơ\i, lăng pơngo\ [uh pơtu\, lăng trun pơyu\ [uh eh un asâo. Gơnhu am^ djai mơng mơda, ama djai mơng anet, yua khua [ôn gơnhu pơdjai h^. Dua adơi ayong gơnhu hơdip mơda tơnap tap đut hlah, rin [un, hmua [u hơmâo, sng [u jing, gơnhu kơnong hơmâo sa [e\ tơgă hơ\l mơn pioh hyu klơi pung, kơdung hơbơi puôi. Khă tui anun, [ing gơ\ ăt do\ amăng pưk [u rơnang, do\ amăng sang [u hơđong, yua khua [ôn gơnhu puăi kơtang, mơkang đok ngă sat kơ gơnhu. Pô khua [ôn pơgo\ dua adơi ayong gơnhu ngă hlun mơnă kră asơi.

{u anăm enh djơh hăng anun na nao ôh, anai adơi nhu Ep pơchrông hăng ayong nhu Rok nao do\ pơ plơi pơkon. Bi Rok le\, mơnuih alah tơba, hmua [u triăng ôh. Hơtal blung, nhu [u hmư\ ôh hiăp adơi nhu. Nhu lăi wot tơdah tơnap tap dơ\ pă hai, ư\ rơya rơpa mơhao tu\ mơn, klă hloh kơ bruă đuăi hyu prah prang rang dêh, đ^ chư\ trun thong. Adơi nhu Ep [el bơ lah bơ lah kah mơdưi.

Anai ha mơguah anun, dua  adơi ayong nhu nao yơh. Aka thâo ôh pơpă jơlan nao plao do\, kiăng hơduah ep plơi rơnang sang mơak, kiăng bơvih [ong huă trơi pơđao. Do\ pơmin sui sin giong, Ep hăng ayong nhu Rok rôk đ^ pơ hlao ia adih, nao bơlah bơlah truh abih pă mlăm truh pơ anih gơnhu pơdơi jăng jai. Pơ anun le\ bah ia krông. Hơmâo dua boh hnoh anet rô ple\ nao pơ ia ania gơnhu rôk đ^ anun. Ep tơnha kơ ayong nhu :

-Ơ ayong Rok hơi ! Ih nao pơ hnoh ia jơngeh hă [udah ia chơkol ?

Rok pơmin sui [iă lăi glăi : Gah hnoh ia chơkol hơmâo plơi pla năng ai nhu, arăng ngă chơkol ia. Pơ anun yơh hơmâo lu braih pơdai, mơng anai nao pơ anun [u ataih ôh.

Chơ\ kâo nao pơ jơlan rôk tui ia chơkol anun.

Adơi nhu Ep djă tơngan ayong nhu Rok hăng lăi :

Chơ\ kâo jơlan pơ jơlan ia jơngeh. Hlơi ep [uh plơi pla mơak, anih do\ rơnuk rơnua le\, jah hmua rah pơtem pơdai kơtor giong le\, hyu ep yơh adơi ayong kiăng pơtum ha anih mơak.

Adơi nhu Ep uă h^ ia mơta, chơlah mơng ayong yơh. Rok ăt hăt nao kơ nhu, [u hơmâo pơtă pơtăn ôh kơ adơi nhu Ep. Rok rơbat nao pơ anăp bơlah bơlah, truh blan bơ rơmi rơgah tơkai yơh, kian rơpa kruach kruach. Nhu do\ ber [ơi gah yu\ tơ-ui kyâo. Lơm hlep chi pit, tu\ tơ ano\ nhu hmư\ dơnai kra hoa mơnhi giăm. Nhu luh tơgu\ nao pơ anih dơnai mơnhi anun, kiăng hơmâo dunh boh troh djah kra hoa [ong ple\ trun kơ nhu. Phung kra hoa hmư\ dơnai arăng rơbat nao, phung kra hoa bru bra đuăi h^. Rok mă dunh sa asar boh troh jruh trun, kiah jêk lơm amăng bah chi mă [ong, [uh yơh kra ania krên dên nao giăm nhu. Kra ania kuar mă Rok, brơi Rok ngă ung kơ nhu. Hơtal blung Rok gah lui, samơ\ [rư\ [rư\ [u anăm dong tah, yua kian rơpa [u hơmâo gơnam [ong huă, anai Rok tui hluai kra ania. Lui mơai kra ania rông ba kơ nhu. Rok do\ pơmin djơh hăng anun.

 

hang treo.jpg
             Amăng rơ-ưng ia krông, ]roh hnoh

Ep rơbat hyu amăng glai klô, drơi tla#o, rok kuach  [le\ drah nhu ăt [u kơdun ôh. Găn ia đ^ chư\ trun thong dơlăm, anai truh ha hrơi anun, Ep nao truh yơh pơ tơdron rok mơda ia jơngeh. Pơ anun [uh pu\ rơmô kơbao arăng glăk do\ [ong rok  arang prưh lui [u hơmâo pô kiă wai ôh, pơ tơdron anun. Nhu mut nao amăng plơi lăng tuh tăng, kret kroai [u hơmâo dơnai mơnuih ôh. Ep nao tơl rim sang, phang tơl adring, ăt [u hơmâo sa chô rô mơnuih  lơi. Nhu đ^ nao lăng drah rô uing oang pơ atur sang, nao sang pơpă tui anun soh. Ep iâu đ^, iâu đ^ [u hơmâo h’u\t ôh. Klăm hrơi anun, Ep nao pơ sa pơ rơnuch gah plơi, kiăng pơdơi tơkai.Nhu lăng jum dar, pơ asuek [uh ha boh gêt blo\ prong prin mơtam. Tơpur sang anun apui do\ jă, a apui ho hur mriah. Lơm anun nhu [uh dua chô dra hiam bơnai tơbiă rai mơng gêt blo\ prong, lăi kơ Ep klă  [iă nao pơ anih pơkon anăm do\ pơ anun, yua dah hơdum hrơi hăng anai hơmâo dua drơi tơnô ania chim grư\ krên dên rai mă [ong mơnuih ană plơi pla nhu [ong [iă abih laih. Am^ ama dua chô dra anun ăt djai abih laih, chim grư\ choh [ong. Kơnong dua adơi amai nhu yua mut amăng gêt blo\ anun chim grư\ [u thâo hơmâo mă.

Pô dra anun ră ruai dong: Tơdah [uh asăp apui thơ, chim grư\ por rai mơtam yơh. Yua anun kâo hăng amai Loang do\ kơdop na nao boh gêt blo\ anun đôch, tơguan truh krah mlăm kah khin to# apui tơnă asơi.

Hmư\ tơlơi anun, Ep nach biă mă, hil kơ dua drơi chim grư\ anun. Nhu lăi kơ dua adơi amai [ing Loang anun, anăm hu\i ôh, nhu amra pơdjai dua drơi chim grư\ anun, kiăng pơ ala glăi kơ mơnuih [ôn sang djai nhu [ong. Mlăm anun Ep krong mơta abih ha mlăm [uh pit ôh, nhu pơkra hrăo, krih [rom hơkăm. Hrăo nhu [u hơmâo anăm [ơch ôh. Truh hrơi tơdơi lơm yang hrơi pơchrang bơngach laih, dua adơi amai Loang mut glăi amăng gêt blo\ dong. Ep rom apui gơ gir. Chim gru\ư mơng kơchong chư\ adih [uh asăp apui, hlong pỏorhlia nao mơtam. Jua nhu por, achăng nhu pưh tơl tơpư\ kyâo pơtâo chư\ siăng. Hmư\ yơh chim grư\ rai giăm, Ep mă hrăo nhu nao pơ anăp sang. Chim grư\ anhreng trun, pơmut ako\ nhu chrup amăng sang. Ep [ơch hrăo pơnah mơtam. Chim grư\ por đ^ laih anun hơtăp ako\ pơ lon. Dua gơnhu bơpơtư\ grom grom abih ha mơkrah hrơi. Tuch rơnuch Ep pơnah djai chim grư\ tơnô, lăng tơlưng drơi jăn nh đơr hmua puh. Ep brach hlung nhu, lăng hơmâo hơdum rơtuh chô mơnuih djai nhu lun [ong. Lơm anun hơmâo sa drơi chim [uăl do\ găm pơ bơbung  sang hiăp lăi pơ kơ Ep, mă rơsun mah rơsun pruih pơ mơdung, mơta [ing djai, [ing djai amra hơdip glăi. Ep ngă tui, tui anun biă mơn, hơdtuh chô mơnuih djai hlong hơdip glăi. Ep lăi [ing anun anăm hăt glăi pơ sang ôh, yua dah ha droi chim grư\ ania dong aka rai.

Truh mơguah hrơi tơdơi, Ep rom apui dong, [uh biă mơn chim grư\ ania por rai. Hơtal anai gơnhu pơblah kơtang hloh. Lơm Ep pơnah djơ\ Chim gr] le\, drơi jăn nhu rơka mơai laih,drah [le\ tơket tơkeng. Giong hơmâo pơdjai h^ chim grư\ ania anun nhu brach amăng hlung tơket tơkeng mơnuih djai, nhu mă rơsun mah laih anun pruih amăng tơngia, amăng mơdung [ing djai hơdip glăi, amăng anun hơmâo am^ ama bơn Loang.

Anai giong blah pơdjai h^ chim grư\ [ong mơnuih, ană plơi pla hok kơdok yơh, chuh kơbao, chuh rơmô [ong huă ngui ngor mơak mơai, giong anun pơhno brơi Ep do\ kơ Loang, do\ abih dua adơi amai nhu mơtam. Mơng hrơi anun, Ep hơdip rơnuk ngă sang rơnang ngă hmua. Rim hrơi mă bruă choh bruă ngă hmua pla tơmun kơtor. Hơmâo pơdai jor kơtor lu, bơnai nhu do\ j^ rok, Ep pô ayup đing dep hmư\ tơ-oa amăng glai klô mơak rơngoă pran jua biă mă.

 

nha dai.jpg
    Sang, atông amăng glai rơ-oh glai rơ-ong

Wot tơdah do\ amăng plơi mơak, tơlơi hơdip mơda hyuk hyiak hai, samơ\ Ep ăt hơning kơ ayong Rok nhu đôch. Ha hrơi anun, Ep lăi dua chô mo# nhu, tăp braih kơdung anung pơhăng hra kơ nhu hyu hơduah ayong Rok. Nhu hyu ep amăng glai rơoh glai rơ-ong thong dơlăm, đ^ chư\ dlông, trun thong dơlăm, drơi kuach, tơpong tla#o tơkai [u kơdun lơi. Nhu rôk đ^ pơ hlâo ia chơkol. Mlăm anun, Ep hmư\ dơnai adoh pơngui ană. Hmư\ hiăp adoh anun kah hăng pô thâo krăn. Ep nao giăm, [uh yơh sa drơi kra ania krên dên. Nhu djă kjăp tơngan Ep, kiăng pơgo\ Ep ngă ung nhu. Ep mă đao kiăo koh nhu, kra ania anun hlong mut amăng glai mro\k. Ep nao giăm phun kyâo prong hmư\ jua pơngui ană, [uh yơh ayong nhu do\ pơ anun. Nhu iâu đ^ ayong Rok nhu brơi trun pơ yu\ ră ruai bruă nhu kiăng. Anai Rok [uh adơi nhu, hlong taih chom dua drơi ană nhu hăng kra ania anun, giong anun kiăo tui adơi nhu Ep. Anai dua adơi ayong nhu Ep hăng Rok glăi truh pơ sang yơh, djop pô mơak, arăng [u eng ôh gơnhu, Rok dơnong kơ do\ pơ sang đôch, [u hor mă bruă hăng arăng ôh. {uh dua chô mo# adơi nhu hiam bơnai, anun nhu pơmin ep mơnech do\p tu\ bơnai adơi nhu Ep.

Sa mơguah anun, Rok jak adơi nhu Ep nao pơ glai koh kyâo. Lơm nao truh pơ ha boh luh prong, Rok tơlư\ adơi nhu Ep pơ anun. Nhu ngă mă chok hia yơh, glăi pơ sang lăi hmư\ arăng adơi nhu Ep djai, rơmung [ong laih. Mơng anun yơh, Rok hơduah mơnehc plư hăng pơgo\ dua adơi amai bơn Loang bơnai adơi nhu Ep, kiăng kơ bơn dua anai do\ kơ nhu. Hu\i kơ Rok pơdjai lui, anun dua adơi amai [ing Loang tu\ ư do\ kơ Rok.

Anai Ep do\ amăng luh, hlung dơlăm adih do\ pơmin yơh. Hiư\m anun Rok ngă tui anun, ngă sat kơ adơi pô. Kian rơpa dong, mơhao mơnhum ia, amăng luh dơlăm, hiư\m thâo đ^ anai, tơguan djai [ơi anun đôch hă.

Pơ sang [ing Ep hơmâo sa drơi asâo, asâo anun hyu glai, nhu nao truh pơ bah luh Ep le# trun anun. {uh pô nhu đơ đhet wot aku mơtam. Anai asâo anun rim hrơi, mă asơi arăng chem kơ nhu, ba nao kơ pô nhuEp. Ep hơning biă mă kơ sang ano\, kơ ană bơnai, nhu pơđar kơ asâo glăi ke\ ba đing dek kơ nhu. Asâo nhu săng biă, glăi ke\ đing dek ba nao kơ pô nhu. Anai Ep ayup đingdek do\ amăng luh adih rơngoă biă, dơnai đing dek nhu mơnhi tơl phung rơman rơmah djruah rơsa ăt nao hue mơn. Rơman nao giăm, rơman pap, anun phung rơman hro trun trôm nhu brơi Ep apăn [ơi trôm laih anun rơman hơdui đ^ nhu.

Anai glăi pơ sang ană plơi hmư\ hing Ep do\ hơdip đôch, djop pô đuăi nao hơ’ôn, lăi hmư\ [ing adơi amai Loang nao tu\ Ep. Glăi truh pơ sang nhu lăng jum dar [u [uh Rok ôh. Ep hyu ep, iâu Rok [uh ôh, mut nao pơ dup đar gơnhu [uh yơh Rok djai hlêl kơ jơlah rôt tơguai pô nhu. Ep kleh trun, pơ hơdip glăi nhu. Rok [u tu\ ôh, rơkâo brơi nhu djai kah tu\. Samơ\ adơi nhu Ep pơ alum nhu, [rư\ [rư\ gơnhu hơdip mơda mơak klă mơn.

Samơ\ hơmâo ha hrơi anun, Rok đuăi lui mơng sang,nhu đuăi nao kơ nhu [u glaiư dong tah. Hơdum hrơi tơdơi, Ep kiăo tui jơlan nhu nao, Ep tơnha arăng pơ jơlan hmua , ia djuh arăng lăi [uh Rok kơdâo trun amăng ih, atâo djai mơng Rok ia puh pơđuăi nao pơ hnoh ia chơkol adih laih./.

ČRUAI PƠHIĂP DJUAI ɃIĂ VOV4 KUAL DAP KƠDƯ
Anih ngă bruă: 19 A Lê Duẩn, plơi prong Ƀuôn Ma Thuột, tơring čar Dak Lak, Việt Nam
Khua git gai: Vũ Hải  Định
Kơ-iăng Khua git gai: Ngô Quang Khương