Tơlơi pơhing phrâo amăng dêh ]ar ta :

            ****Mơguah tom brơi, lơ 10/12, [ơi Hà Nội, Khul khua mua git gai ping gah dêh ]ar ta pơphun jơnum bưp [o# mơta [ing mơnuih ngă khua apăn bruă ping rơnuk hơkru\ blah Mi đưm do\ amăng sang mơnă ayăt Mi krư\ kơđol dơ\ng mơng thun 1954-1975. Pơhiăp [ơi mông jơnum, ơi Nguyễn Phú Trọng, Khua git gai Ping gah dêh ]ar ta lăi: Bruă ako\ pơdong ping gah, pơtô pơ juăt mơnuih klă, khom jing mơnuih ping gah cộng sản kjăp pran jua kah hăng pơsơi amăng bruă hơkru\ dưi ba glăi boh tơhnal kơdrưh kơ-ang mơ\ Ping gah ta dưi ngă laih, mă anun jing sa tơlơi hrăm kơ bruă hơkru\ pơdo\ng tơnap tap samơ\ ăt gir run kiăng ako\ pơdo\ng ping gah ta pơ anăp anai klă hloh. Ơi Nguyễn Phú Trọng, Khua git gai Ping gah dêh ]ar ta lăi :

Mơ`um ia hơdor kơ ]roh jing phiăn yom biă mă mơng djuai ania ping gah laih anun kơnuk kơna ta, rơkâo kơ khul pơtruh nao rai tơlơi pơhing hơduah e\p tơhan hơkru\ ayăt mă kru\ kơđol đưm dêh ]ar ta, dơ\ng mơ\ng Gơnong dlông truh pơ plơi pla kho\m gir hyu hơduah e\p, ]ih anăn [ing tơhan anun. Rơkâo kơ anom bruă ping gah pơyu\ kho\m gleng nao kơ bruă mă, ]ih yap djop djel, pơtong rơđah anăn [ing tơhan ngă bruă hơkru\, ngă tui djơ\ jơlan hơdră Kơnuk kơna,  ping gah ta djru dưi truh pơ djop mơnuih mơng Gơnong dlông truh pơ plơi pla ./.

**** {rô djơ\ tal h’dor glăi 70 thun Hrơi pơdo\ng Khul ling tơhan deh ]ar Việt Nam, tlăm tôm brơi lơ 10/12, [ơi Anih anom mă bruă Khoa mir sir, Khoa mir sir deh ]ar ta ơi Trương Tấn Sang hmâo mông bư\p [o# m’ta Gru\p khoa pơ ala kơ Gru\p lăi pơthâo nao rai tơlơi pơhing tơpul 95 (hlâo dih le\ CP35), anăn mă bruă yôm phăn mơng Ping gah deh ]ar ta hmâo ha tal gum hrom djru gum gơyu\t deh ]ar Lao hăng sa dua bôh deh ]ar kual Đông Dương amăng rơ-wang mơng thun 1954-1975. Ră ruai hăng m’nuih apăn bruă h’đăp, [ing ling tơhan tơpul mrô 95, Khoa mir sir deh ]ar ta pơdah pran joa đăo biă hăng pran joa yăk rơgao tơnap tap hăng tơlơi tuh rơyuh pran joa mơng tơpul mrô 95. Khoa mir sir deh ]ar ta lăi rơđah, amăng mông h’dor glăi 70 thun hrơi pơdo\ng Khul ling tơhan deh ]ar Việt Nam, bruă bơ bư\p hmâo lu bôh yôm prong prin. Khoa mir sir deh ]ar rơkâo h’dôm [irô Anom bruă Ping gah deh ]ar ta, {irô ding jum wai lăng khul ling tơhan hăng h’dôm [irô apăn bruă ta` pel e\p glăi, gum hrom k’jăp pơsir h’dôm tơlơi akă dưi ngă gah hră pơar hăng [ing apăn bruă, [ing ling tơhan mơng Tơpul 95, biă `u bruă hyu doah e\p hăng ba glăi tơlang tơleh [ing go#p pơ\ plơi pla pô hmâo pơsa\n laih drơi jan pơ\ deh ]ar gơyu\t. Hrom hăng anun khom rơkâo đ^ hmao tlôn h’dôm tơlơi gun gah hră pơar pioh Ping gah, Kơnuk kơna hmâo tơlơi g^t gai pơtlaih, Khoa mir sir deh ]ar ta lăi rơđah anai le\ bruă mă tơnap samơ\ khom ngă./.

            ****Tom brơi, lơ 10/12, ơi Thào Xuân Sũng, khua ding kơna ping gah dêh ]ar, Kơ-iang Khua anom bruă wai lăng pơtô lăi je\ giăm mơnuih [ôn sang dêh ]ar, ding kơna Jơnum min gah bruă djuai [iă mơng anom bruă pơ ala mơnuih [ôn sang dêh ]ar, hrom hăng khul khua mua pơ ala mơnuih [ôn sang dêh ]ar tring ]ar Sơn La nao bưp mơnuih [ôn sang pơ să Mường Sại, tring glông Quỳnh Nhai, tring ]ar Sơn La. Mơnuih [ôn sang să Mường Sại, rơkâo đ^ brơi pơtum pơsir bruă mă tuh pơ alin prăk kăk kơ bruă ]uk pơkra phrâo jơlan glông nao rai amăng kuăl plơi pla, dăng  hre\ apui lơtrik, pơdong anih hrăm hră, sang gru grua, sang rung plơi amăng kual tơnap tap, pơkra tơdrông toa plơi Kanh nao pơ plơi Lăi, man pơdong sang kơ [ing nai kai do\, sang huă kơ ]ơđai sang hră, pơkra hơdră pơdong plơi pla hơđong kjăp kơ mơnuih [ôn sang đuăi mơng kual pơdong sang măi drai apui lơtrik Sơn La. {ing pơ ala mơnuih [ôn sang tring ]ar Sơn La hơmâo lăi glăi  tơlơi tơ`a mơng mơnuih [ôn sang, jao kơ hơdôm anom bruă hơmâo tơlơi dưi pơsir h^ kơđi tơlơi mơnuih [ôn sang [om./.

****Tôm brơi lơ 10/12, Bruă jơnum Gru\p apăn bruă Ping gah tring ]ar Dak Nông lok 20, tal 10 pơ phun bơk’toai, pel e\p, pơs^t tơlơi ngă tui bruă mă amăng thun 2014 hăng ba tơbiă jơlan gah, bruă mă thun 2015. Tui hăng tơlơi lăi pơthâo glăi hăng h’dôm tơlơi gum pơhiăp bơk’toai amăng mông jơnum brơi [uh, tơlơi bơvih [o\ng m’nuih m’nam thun 2014 [ơi Dak Nông hmâo lu tơlơi pơplih klă. Rơnoh đ^ kyar bơvih [o\ng hmâo 12,2%. H’dră bơvih [o\ng pơplih djơ\ jơlan gah dơng. Bơ\ bruă mă thun 2015, tring ]ar Dak Nông hrưn đ^ rơnoh đ^ kyar hmâo rơbeh kơ 12%; GDP hơnong `u lom sa ]ô m’nuih hmâo rơbeh kơ 37 klăk prăk; abih bang ngăn drăp pơhrui mơng Kơnuk kơna [ơi tring ]ar hmâo rơbeh kơ 1.300 klai prăk. Pơhiăp klah ]un bruă jơnum, ơi Trần Quốc Huy, Khoa gum bruă Ping gah, Khoa g^t gai Ping gah tring ]ar rơkâo, h’dôm gơnong bruă, plơi pla khom k’tưn đ^ dơng bruă ngă tui tơlơi phiăn, tơhnal ngă gru hlâo amăng Ping gah, kiăng pơ phun g^t gai, ngă tui bruă mă gơnong dlông jao k’jăp hloh, hrưn đ^ pơhlôm rơnoh đ^ kyar bơvih [o\ng mơng tring ]ar thun 2015./.

            ****Mơguah tom brơi, lơ 10/12, Jơnum min pơ ala mơnuih [ôn sang tring ]ar Bình Định hơtal 11 pơphun ple\ hră đăo kơnang kơ 13 ]ô khua mua tring ]ar, yua kơ [ing pơ ala mơnuih [ôn sang tring ]ar ruah đ^. Tui hăng anun, ơi Nguyễn Thanh Tùng, Kơ-iăng Khua git gai Ping gah tring ]ar, Khua Jơnum min pơ ala mơnuih [ôn sang tring ]ar Bình Định arăng ple\ ruah đăo kơnang lu hloh truh kơ 49 amăng mrô 56 pok hră, dưm dưm hăng rơbeh 83%. Pô arăng đăo kơnang [iă hloh le\ yă Huỳnh Thủy Vân, Khua gah bruă gru grua boh thâo-mơnuih mơnam amăng anom bruă pơ ala mơnuih [ôn sang tring ]ar Bình Định, kơnong hơmâo 6 pok hră amăng mrô 56 pok hră đăo kơnang. Thiếu tướng Phan Văn Thanh, Khua Gơnong bruă tơhan kông an tring ]ar Bình Định jing pô [u hơmâo arăng ple\ hră đăo kơnang aset hloh./.

****Thun 2014, tring ]ar Dak Lak ngă pơhư\] hmâo 32 rơ-wang bruă tuh pơ plai hăng abih bang ngăn rơnoh pơkă rơdeh kơ 3 rơbâo 400 klai prăk, đ^ 10 rơ-wang bruă hăng đ^ rơbeh kơ 350 klai prăk pơkă bơhmu hăng thun hlâo; amăng anun, pơs^t laih hră pơar tuh pơ plai kơ 12 rơ-wang bruă hăng abih bang rơnoh tuh pơ plai pơkă 1 rơbâo 900 klai prăk. Anai ăt le\ thun tring ]ar Dak Lak ngă pơhư\] h’dôm rơ-wang bruă hmâo prăk tuh pơ plai prong amăng bruă đang hmua le\ bruă gal mơng tring ]ar, kah hăng rơ-wang bruă rông rơmô mă ia tơsâu, mă ngă anham m’nong, yoa kơ Gru\p Hoàng Anh Gia Lai pô gơgrong tuh pơ plai hăng rơnoh pơkă le\ 470 klăk dolar Mi; rơ-wang bruă Sang măi pơkra s^k mơng Sang bruă pơkra s^k Biên Hòa, prăk pơkă le\ rơbeh kơ 1 rơbâo 360 klai prăk. Tui hăng ơi Võ Ngọc Tuyên, Kơiăng Khoa Gơnong bruă wai lăng k’]a\o bruă hăng tuh pơ plai tring ]ar Dak Lak, ngă pơhư\] tuh pơ plai thun 2014 đ^ le\ bôh tơhnal mơng tơlơi gir run pơtru\t k’tang pơplih phrâo bruă mă, pơđ^ tui ano# klă pơsir hră pơar mơng h’dôm gưl, gơnong bruă, h’dôm tring glông, plơi prong, [ôn prong amăng tring ]ar, pơjing pran đăo gơnang kơ [ing tuh pơ plai. Hrom hăng anun, tring ]ar Dak Lak ăt pơ phun ba glăi bôh tơhnal mơn h’dôm tal pơtru\t tuh pơ plai, pơtru\t bruă s^ mdrô. H’dôm bôh tơhnal anai amra jing tơlơi yôm phăn pioh tring ]ar ngă pơhư\] ara\ng tuh pơ plai amăng thun dơi./.

 

            Tơlơi pơhing phrâo dêh ]ar ta] rơngiao :

            ****Khua mir sir dêh ]ar Nga, ơi Vladimir Putin tom brơi, lơ 10/12, nao truh laih pơ plơi prong jưh New Dellhi, ]uă jơmư sit nik dêh ]ar India, kiăng ngă pơ kjăp tơlơi jiăng mah kơ dua bơnah dêh ]ar.Tui hăng ako\ bruă, amăng hrơi anai lơ 11/12, Khua mir sir dêh ]ar Nga ơi Vladimir Putin amra bơkơtoai hăng Khua dêh ]ar India ơi Narendra Modi laih anun jơnum prong khua mua ro\ng lo\n tơnah  pơphun [ơi dêh ]ar India. Wo\t tơdah hlâo kơ anun, dua ]ô khua dêh ]ar Nga hăng India hơmâo bưp laih dua bơnah samơ\ aka bơkơtoai sit nik ôh. Dua bơnah amra bơkơtoai nao rai lu mơta tơlơi yom amăng bruă pơtrut ngă gơyut gơyâo  bơvih [ong huă s^ mơdrô prong hăng ngă hro\m bruă gah ling tơhan pơgang tơlơi rơnuk rơnua./.

****Khoa ding jum pơtôm hiăp deh ]ar Iran ơi Mohammed Zarif tôm brơi lơ 10/12 brơi thâo, rơ-wang bơk’toai to# tui kơplah wah deh ]ar Iran hăng gru\p P5+1(anun le\ deh ]ar Nga, Prăng, Ănglê, Mi, Khe\] hăng deh ]ar Đức) amra pơ phun gah gưl kơiăng Khoa ding jum pơtôm hiăp. Rơ-wang bơk’toai phrâo anai hloh kơplah wah deh ]ar Iran hăng gru\p P5+1 dưi pơ phun [ơi plơi prong jưh jom Viên, deh ]ar Áo [u ba glăi bôh tơhnal pơhlôm ôh kơ h’dră pu\t ayuh deh ]ar Iran djơ\ hrơi pơkă rơnu\] lơ 24/11 phrâo rơgao. H’dôm bơnah tu\ ư pơhrư\i tơlơi pơkôl jiăng jai dưi k^ amăng blan 11 thun hlâo truh blan 7/2015./.

            ****Khua dêh ]ar Australia ơi Tony Abbott tom brơi, lơ 10/12 pôr pơthâo, Kơnuk kơna dêh ]ar anai [uăn amra mă yua 165 klăk đô lar Mi kơ keh prăk pơgang tơlơi hơdjă ayuh hyiăng lo\n tơnah GCF mơng sang gum hơb^t djop dêh ]ar djru kơ hơdôm dêh ]ar [un rin pơgăn glăi ano\ pơblih phrâo ayuh hyiăng lo\n adai glai klô. Tơlơi pôr pơthâo mơng mông jơnum lăi nao kơ ayuh hyiăng lo\n adai glai klô pơphun [ơi Peru, Khua dêh ]ar Australia, ơi Tony Abbott iâu pơthưr djop dêh ]ar khom hơmâo hơdră mă bruă djơ\ hloh hăng pơgăn tơlơi pơblih ayuh hyiăng lo\n adai rong lo\n tơnah samơ\ tơlơi bơvih [ong huă jar kmar ăt hơđong. Ơi Tony Abbott [uăn rơnoh prăk anai amra mă yua amăng 4 thun./.

****Mơgoah tôm brơi lơ 10/12, Anom ju\ yap kơnuk kơna deh ]ar Khe\] lăi pơthâo, amăng blan 11, mrô noa gơnam blơi yoa đ^ 1,4% bơhmu hăng thun hlâo, [ia\ hloh lu biă bơhmu hăng tơhnal pơkă đ^ noa gơnam 3,5% mơ\ kơnuk kơna ba tơbiă. Amăng blan 10 rơgao h’dôm m’nuih gum pơhiăp kơ tơlơi bơvih [o\ng lăi le\, Kơnuk kơna deh ]ar Khe\] ta#u hloh hro\ trun tơhnal pơkă đ^ kyar amăng thun 2015 trun 7%./.

****Hră pơhing phrâo Russia Today dêh ]ar Nga, tom brơi, lơ 10/12 pôr pơthâo, khul rơdeh pơgiăng gơnam tơlơi khăp pap mơng Ding jum je] ame] mơng dêh ]ar Nga pơpe\ đuăi laih mơng [ôn prong Vononezh, anăp nao pơ kuăl  giăm goai dêh ]ar  ]i Rostov, kiăng nao truh pơ Donbass kual ngo\ dêh ]ar Ukraina. Anai le\ khul rơdeh pơgiăng gơnam hơtal 9 mơng dêh ]ar Nga nao pơ kual ngo\ dêh ]ar Ukraina, hơmâo abih bang 40 boh rơdeh pơgiăng gơnam. Gơnam tam djru hơmâo gơnam [ong huă, ia mơ`um, măi pơke\ apui lơtrik, măi kar ia mơ`um, ia jrao hăng gơnam yua pơkon…/.

****Tui hăng mrô ju\ yap mơng Sang gum h’b^t djo\p deh ]ar, rơbeh kơ 3.400 ]ô m’nuih djai laih lom găn gao Địa Trung Hải doah e\p anih anom nao do# jăng jai [u dah bruă mă [ơi kual châu Âu. Mrô anai dưi lăi pơthâo amăng mông jơnum pơgang m’nuih doah e\p anih anom do#, glăk pơ phun [ơi Giơ-ne-vơ, deh ]ar Thụy Sĩ. Tui hăng tơlơi lăi pơthâo glăi mơng Khoa gơgrong bruă m’nuih đuăi hyu yoa kơ tơlơi rung răng mơng Sang gum h’b^t djo\p deh ]ar, dơng mơng ako# thun truh ră anai, hmâo [ia\ biă mă `u 348 rơbâo ]ô m’nuih doah e\p anih anom do# yoa kơ tơlơi rung răng tui hăng jơlan ia rơs^, amăng anun biă `u nao pơ\ kual châu Âu găn gao Địa Trung Hải./.

                }ih pơblang hăng pôr : R]om H'Ly-Siu H'Prăk-Nay Jek



ČRUAI PƠHIĂP DJUAI ɃIĂ VOV4 KUAL DAP KƠDƯ
Anih ngă bruă: 19 A Lê Duẩn, plơi prong Ƀuôn Ma Thuột, tơring čar Dak Lak, Việt Nam
Khua git gai: Vũ Hải  Định
Kơ-iăng Khua git gai: Ngô Quang Khương