Tơlơi pơhing phrâo amăng dêh ]ar ta :

****Tôm brơi, lơ 9/12, [ơi Anih mă bruă Khoa mir sir, Khoa mir sir deh ]ar ta ơi Trương Tấn Sang bư\p laih [o# m’ta 130 ]ô m’nuih pơ ala kơ [ing khoa moa le\, gưl ping gah amăng h’dôm sang m’nă, anih mă pơko\ng m’nuih mơng [ing Mi, ngụy rơ-wang mơng thun 1954-1975, [rô djơ\ tal [ing gơ`u nao pơ\ plơi prong jưh jom bư\p [o# m’ta yoa kơ Gru\p apăn bruă g^t gai Ping gah deh ]ar ta pơ phun. Amăng tơlơi ol k’dol pran joa, Khoa mir sir deh ]ar ta ơi Trương Tấn Sang hăng [ing pơ ala lok glăi laih ha tal hur har k’do\ng blah ayăt, yăk rơgao tơlơi hu^ rơhiư\t, ngă prai h^ djo\p tơlơi pơmin mơng ayăt, djru ngă truh kih ư-ang mơng djuai ania. Ră anai, po\t glăi hăng tơlơi h’d^p m’da hrim hrơi, [ing m’nă tơgu\ h’kru\ đưm abih bang tha rơma laih, pran tơdu samơ\ ăt [oan sa pran sa joa hăng Ping gah, Lon ia, amra djru hrom pran joa amăng bruă pơdo\ng lon ia. Khoa mir sir deh ]ar ta pơmin le\ hrim m’nuih pơ ala po\t glăi hăng tơlơi h’d^p m’da hrim hrơi amra lăng yôm dơng pran joa h’kru\ gum h’go#p amăng bruă pơdo\ng Ping gah, h’kru\ đ^ tui đăo gơnang mơng m’nuih [ôn sang./.

****Lơ 9/12, khua ding kơna Ding jum kđi ]ar, khua g^t gai ping gah  [ôn pro\ng Hà Nội, Ơi Phạm Quang Nghị, khua ba ako\ khul khua g^t gai wai lăng  pơ\ ala brơi mơnuih [ôn sang [ôn pro\ng Hà Nội, hro\m hăng khul khua g^t gai wai lăng  pơ\ ala brơi mơnuih [ôn sang  dêh ]ar ta, nao pơbư\p ha\ng mơnuih [ôn  sang quận Hai Bà Trưng, tơdơi kơ jơnum lok 8, khul khua g^t gai wai lăng  pơ\ ala brơi mơnuih [ôn sang dêh ]ar ta gưl 13. {ơi mông pơbư\p, mơnuih [ôn sang quận Hai Bà Trưng- Hà Nội, hơmâo la\i pơyôm bia\ ma\ tơlơi jơnum lok 8 laih rơgao, hơmâo nga\ tui pran jua hgum gôp, pơblih phrâo, rơngai pô laih anu\n gơgro\ng ba pro\ng mơng khul khua g^t gai wai lăng  pơ\ ala brơi mơnuih [ôn sang dêh ]ar ta. Khă anu\n hay, ăt do\ hơmâo hasa dua tơlơi hgum pơhiăp mơng mơnuih [ôn sang do\ bơngơt tơlơi đo\m nưh mơng kơnuk kơna hdôm thu\n giăm ha\ng anai jai đ^ lu, hơmâo hdơ\ ha\ng tơlơi pơkă rơnuk rơnua, hlăk anai đom hơnưh sat đ^ glăi, laih anu\n yua prăk jai lu tui. Gah tơlơi anai, khua g^t gai ping gah [ôn pro\ng Hà Nội, ơi Phạm Quang Nghị brơi thâo, khul khua g^t gai wai lăng  pơ\ ala brơi mơnuih [ôn sang , kơnuk kơna ta lăi pơs^t, anai le\ tơlơi pro\ng kho\m pioh lu mông ]rông lô. Hơmâo lu jơlan hdră brơi rai, gleng nao tơlơi gơ`a\m huăi hơmâo tơlơi đom hơnưh lu mơng kơnuk kơna ta, jing h^ tơlơi tơtrău lo\n ia, pơgun truh bruă kđi ]ar, tơlơi bơvih [o\ng huă lo\n ia ta.... ./.

****Lơ 9/12, ơi Hoàng Ngọc Dũng – Khoa gum bruă Jơnum min djuai ania gah {irô Khoa g^t gai wai lăng pơ ala m’nuih [ôn sang, Khoa gru\p pơ ala Khul Khoa pơ ala  m’nuih [ôn sang tring ]ar Sơn La  hrom hăng gru\p hyu mă bruă bư\p laih m’nuih [ôn sang h’dôm [irô mă bruă kơnuk kơna tring ]ar Sơn La. Tơdơi kơ gru\p khoa pơ ala Khul Khoa g^t gai wai lăng pơ ala m’nuih [ôn sang lăi pơthâo kơ bôh tơhnal mơng bruă jơnum lok 8, Khoa pơ ala m’nuih [ôn sang deh ]ar ta tal 13, m’nuih [ôn sang tring ]ar Sơn La rơkâo laih sa dua bôh yôm bơdjơ\ nao bruă pơtrut\ ta` rơnoh pơs^t hră mă yoa lon kơ m’nuih [ôn sang, kiăng m’nuih [ôn sang hmâo tơlơi gal ]an prăk mơng sang prăk tuh pơ plai kơ bruă bơvih [o\ng huă ngă đang hmua… H’dôm tơlơi gum pơhiăp, rơkâo đ^ mơng m’nuih [ôn sang dưi hmâo gru\p khoa pơ ala Khul Khoa pơ ala m’nuih [ôn sang tring ]ar Sơn La djă pioh laih hăng pơthâo glăi kơ gưl hmâo tơlơi dưi pel e\p lăi glăi amăng h’dôm hrơi ta` hloh./.

****Ăt do\ jơnum lok 8. {irô wai lăng pơ\ ala brơi mơnuih [ôn sang tring ]ar Gia Lai, gưl 10, ma\ hră đăo gơnang djơh ha\ng 13 ]ô khua mua. Laih anu\n lăi pơthâo brơi abih ba\ng mơnuih [ôn sang ama\ng tring ]ar thâo, mơguah lư 9/12. Khul khua ding kơna pioh lu mông pơmin kơsem bruă ma\ mơng 13 ]ô khua yua mơng [irô wai lăng pơ\ ala brơi mơnuih [ôn sang ruah đ^, laih anun ple\ hră đăo gơnang tal anai. Tui ha\ng boh tơhnal pôr pơthâo, ơi Phạm Đình Thu, khua g^t gai [irô wai lăng pơ\ ala brơi mơnuih [ôn sang tring ]ar, ara\ng ple\ hră lu hloh truh 59 pok hră. Hlăk anu\n, khua ara\ng ple\ hră [ia\ lu hloh le\ ơi Phạm Thế Dũng, khua g^t gai [irô jơnum min mơnuih [ôn sang tring ]ar, hmâo 27 pok hră đô]. Khua ara\ng ple\ hră [ia\ hloh tal 2 le\, ơi Nguyễn Dũng,  khua ding kơna g^t gai [irô jơnum min mơnuih [ôn sang tring ]ar, khua g^t gai [irô prăk kak tring ]ar, hơmâo 11 pok hră đô] ara\ng ple\. Ơi Nguyễn Dũng ama\ng 5 ]ô khua hmâo hră ple\ đăo gơnang lu [ia\ hloh 30 pok hră ple\./.

****Mơgoah tôm brơi lơ 9/12, [ơi [ôn prong Buôn Ma Thuột, Anom bruă pơsur bruă đang hmua deh ]ar gum hrom hăng Gơnong bruă đang hmua hăng pơđ^ kyar [ôn lan tring ]ar Dak Lak pơ phun Bơk’toai bruă pla glăi hăng pơlar phun kơ phê k’jăp kual }ư\ Siăng. Amăng mrô 635 rơbâo e\ktar đang kơ phê amăng đơ đam deh ]ar, ră anai hmâo năng ai `u 86 rơbâo e\ktar phun kơ phê rơgao kơ 20 thun laih; abih bang đang kơ phê tha anai khom pla pơ ala nao hăng pơplih amăng rơ-wang mơng 5 truh kơ 10 thun pơ\ anăp năng ai `u mơng 140 truh kơ 160 rơbâo e\ktar. Truh ră anai, h’dôm tring ]ar amăng kual pla glăi laih rơbeh kơ 33 rơbâo e\ktar, amăng anun hmâo sa dua h’dră ba glăi bôh tơhnal laih. Dơng mơng h’dôm tơlơi gum pơhiăp, gum lăi pơthâo amăng mông bơk’toai, Nai prin tha Phan Huy Thông, Khoa Anom pơsur bruă đang hmua Lon ia ta brơi thâo:

             {ing ta amra gum hrom hăng h’dôm [irô pôr tơlơi pơhing lăi pơthâo dơng h’dôm h’dră pơtrun bruă pla glăi, pơdo\ng h’dôm ]ra\n h’dră ]râo ba bôh thâo phrâo, biă `u h’dôm h’dră pla glăi. Kơnong kơ kual }ư\ Siăng [ing ta amra lăi pơthâo sa dua m’ta tơlơi pơhing h’dră anai jing h’dôm tơlơi djuai ania [ia\, djru neh wa djuai ania [ia\ thâo h’dôm h’dră bơvih brơi hăng pla glăi phun kơ phê truh kih. Hăng ăt rơkâo mơn hăng Gru\p g^t gai bruă pla kơ phê mơng {irô ding jum pel e\p dơng h’dôm h’dră pơkă, h’dră bruă djru bruă pla glăi hăng h’dră ngă hiưm h’pă pioh pơ phun, ba h’dră bruă mu\t amăng tơlơi h’d^p m’da hăng năh wa amra ngă juăt hăng prăk ]an geh gal. Pơ phô brơi kơ h’dôm Gơnong bruă đang hmua pel e\p glăi h’dôm kual pơkă pla glăi phun kơ phê khom ngă brơi to\ng ten kiăng pơhlôm ba glăi bôh tơhnal bơvih [o\ng, [u djơ\ pla tui tơlơi pơgo# ôh./.

           

 

            Tơlơi pơhing phrâo dêh ]ar ta] rơngiao :

            ****Mo\t tôm brơi lơ 9/12, Bruă jơnum gưl glông Jơnum min gum hrom kual To\ng ving (GCC) tal 35 pơđu\t laih [ơi plơi prong jưh jom Doha, deh ]ar Qatar hăng bruă ba tơbiă Tơlơi lăi pơto\ng hrom Doha pơs^t bruă lui h^ h’dôm tơlơi [u djơ\ hrom amăng khul hăng k’tưn gum hrom amăng h’dôm m’ta bruă kiăng anăp nao rơ-wang mu\t hrom khul. Tơlơi lăi pơto\ng Doha hrom hăng anun lăi rơđah tơlơi rơnuk rơnoa [ơi kual To\ng ving, amăng anun biă `u iâu pơthưr deh ]ar Iran gum hrom hăng jar k’mar amăng tơlơi pu\t ayuh mơng deh ]ar anai hăng bơk’toai pơsir h’dôm bul plao brơsoa hăng H’dôm lon ia gah kual A-rập pơlir h’b^t, sa amăng 6 ding k’na mơng GCC. Rơngiao kơ anun, [ing khoa moa GCC sa wo\t dơng pơs^t tơlơi do\ng yoa bruă doah e\p jơlan pơsir bruă k’đi ]ar kơ tơlơi [ơi deh ]ar Syria; do\ng yoa glông bruă k’đi ]ar hăng bruă mă mơng deh ]ar Êj^p [ơi kual; [om đ^ k’tang t^t [ing ngă pirat, gơgrong ngă mă ha jan hrom hăng djo\p bruă djru tui tlôn [ing ngă pirat./.

****Hrơi tơ\m brơi lơ 9/12, khua dêh ]ar Thái Lan, ơi Prayuth Chan Ochan pôr pơthâo. Ama\ng hrơi jơnum khua pơ pro\ng hdôm lo\n ia Ia Krông Mê Kông ( GMS) ako\ pơjing [ơi plơi pro\ng jưh jo\m Băng Kok ( Thái Lan), ama\ng lơ 19, lơ 20/12 pơ\ ana\p anai. Khua dêh ]ar Thái Lan, ơi Prayuth Chan Ochan ha\ng khua dêh ]ar Khe], ơi Lý Khắc Cường, amra nao jơnum ha\ng k^ pơkol hră pơar pioh hdơr gah bruă tu\ ư nao rai, nga\ hro\m bruă man pơdơng jơlan rơdeh treng, kplah wai ding jum jơlan glông dêh ]ar Thái Lan, ha\ng [irô pơđ^ kyar laih anun pơblih phrâo lo\n ia Khe]. Tui ha\ng hră k^ pơkol pioh hdơr anai, kơnuk kơna Khe] amra djru Thái Lan, man pơdơng 2 ara\t jơlan rơdeh treng nao rai 2 bơnah gah, rơhaih 1.435 mét, đua\i hmar mơng 160 – 180 km sa mông. Ama\ng anu\n dêh ]ar Khe] brơi dêh ]ar Thái Lan ]an prăk tuh pơ alin man pơdơng jơlan rơdeh treng./.

            ****}ra\n tơlơi pơhing [ih hăng bôh pơhiăp A-rập Gru pơsat pơtao đưm [ơi deh ]ar Êj^p lơ 9/12 pôr tơlơi pơhing, amăng rơ-wang nao ]oa\ mơng Khoa mir sir deh ]ar Êj^p ơi Abdel Fatah Al Sisi pơ\ deh ]ar Khe\] pơkă hlâo mơng phun mơng lơ 23/12 pơ\ anăp anai, dua bơnah amra k^ hră pơar pơđ^ tơhnal gum hrom jing “Bơnah gum hrom bruă abih bang”. Hră pơar amra jing jơlan nao djơ\ kơ bruă pơtru\t tơlơi rô nao rai dua bơnah amăng lu bruă pha ra amăng lu thun, ăt kah hăng ba tơbiă sa glông h’dră k’]a\o bruă kơ tơlơi rô noa rai dua bôh deh ]ar mơn./.

****Dêh ]ar My brơi pơdơi blơi mơnu\ b^p hd^p mơng tring ]ar British Colombia, dêh ]ar Canađa, yua kual anai hđuh đ^ kman drap mơnu\ b^p. Khua g^t gai ia jrao hlô mnong, gah Ding jum hơmua pơdai dêh ]ar My, ơi John Clifford lơ 8/12 brơi thâo, tơlơi pơtru\n kâm blơi, nga\ tui tdơi kơ dêh ]ar Canađa hmâo lăi pơs^t kman H5N2, jing kman ktang bia\ ma\, hơđuh đ^ [ơi đang war tring ]ar British Colombia. Khua g^t gai ia jrao gah hlô mơnong dêh ]ar Canađa hrơi tơm brơi lăi pơs^t, dêh ]ar My brơi blơi [ia\ đô] mơnu\ b^p, boh mơnu\ boh b^p mơng tring ]ar British Colombia./.      

****Rơdeh por du\ pơgiang mơng Khul tơhan pơgang hlôm hlâo deh ]ar Japan pơgiang sum ao pơgang kơ [ing mă bruă ia jrao pơjrao tơlơi ruă djơ\ k’man Ebola pơ\ kual yu\ châu Phi lơ 8/12 truh laih pơ\ Gha-na. Anai le\ tal du\ pơgiang gơnam tam gum djru jar k’mar blung a mơng Khul tơhan pơgang hlôm hlâo deh ]ar Japan kơ bruă k’do\ng klin Ebola. 40 rơbâo blah sum ao pơgang dưi jao kơ h’dôm m’nuih mă bruă gah Sang gum h’b^t djo\p deh ]ar, tơdơi kơ anun khul pơ ala kơ Sang gum h’b^t djo\p deh ]ar amra pơ pha mrô gơnam tam gum djru anai kơ deh ]ar Guine, Liberia, Siera Leon hăng h’dôm deh ]ar bơdjơ\ nao./. 

                     }ih pơblang hăng pôr : Nay Jek-Rơluch Xuân-Siu H'Prăk

                       


               
ČRUAI PƠHIĂP DJUAI ɃIĂ VOV4 KUAL DAP KƠDƯ
Anih ngă bruă: 19 A Lê Duẩn, plơi prong Ƀuôn Ma Thuột, tơring čar Dak Lak, Việt Nam
Khua git gai: Vũ Hải  Định
Kơ-iăng Khua git gai: Ngô Quang Khương