Tơlơi pơhing phrâo amăng dêh ]ar ta :

****Tlăm tôm brơi lơ 8/12, [ơi {irô mă bruă Ping gah deh ]ar ta, Khoa g^t gai Ping gah deh ]ar ta ơi Nguyễn Phú Trọng tu\ jum Khoa anih jư\h pơ ala kơ deh ]ar Nga [ơi deh ]ar Việt Nam Andrei Kovtun nao lăi pơthâo [rô djơ\ tal pơđu\t rơ-wang bruă mơng `u [ơi deh ]ar ta. Amăng mông tu\ jum, Khoa g^t gai Ping gah deh ]ar ta ơi Nguyễn Phú Trọng lăi rơđah: Deh ]ar Việt Nam lăng yôm tơlơi đ^ kyar bruă rô noa rai jiăng mah mơng hlâo hăng bơnah gum hrom pơhlôm hăng deh ]ar Nga. Ơi Nguyễn Phú Trọng pơdah pran joa mơak [ơi anăp h’dôm yak đ^ kyar ta` mơng tơlơi rô nao rai kơplah wah deh ]ar Việt Nam hăng deh ]ar Nga h’dôm thun rơgao amăng h’dôm m’ta bruă: K’đi ]ar, bơvih [o\ng, rơnuk rơnoa pơgang lon ia, pơtô juăt… Khoa anih jưh pơ ala ơi Andrei Kovtun pơdah pran joa đăo biă h’dôm bôh tơhnal dưi ngă ta` anun, hmâo bôh yôm gru grua prong prin mơng m’nuih [ôn sang deh ]ar Việt Nam. Ơi Andrei Kovtun pơs^t, pơ\ anăp anai, khă hăng bruă apăn h’pă, amra gum h’go#p klă dơng amăng bruă k’tưn đ^ hăng đ^ kyar tơlơi rô nao rai jiăng mah mơng hlâo hăng Bơnah gum hrom abih bang kơplah wah dua bôh deh ]ar Việt Nam hăng Nga./.

****Tom brơi, lơ 8/12, Khua mir sir dêh ]ar ta ơi Trương Tấn Sang hăng khul mă bruă mơng Gơnong dlông nao ]uă hăng bruă [ơi tring ]ar Thanh Hóa, kiăng tơ`a lăng kơ bruă bơvih [ong huă mơnuih mơnam laih anun bruă pơgang tơlơi rơnuk rơnua lo\n ia. Pơhiăp [ơi mông jơnum hăng khua mua phun amăng tring ]ar Thanh Hóa, Khua mir sir dêh ]ar ta lăi, [ing ta glăk  ngă bruă prăp rơmet kơ tơlơi jơnum prong ping gah djop gưl, yua kơ anun Ping gah, gong gai kơnuk kơna hăng mơnuih [ôn sang tring ]ar Thanh Hóa khom khut khăt hrưn đ^ ngă pơgiong klă bruă jao kơđi ]ar, tơlơi bơvih [ong huă kơ mơnuih mơnam, ngă gru atur kơ bruă pơđ^ kyar phrâo amăng 5 thun pơ anăp. Khua mir sir, ơi Trương Tấn Sang ]ih pioh hơdôm boh tơhnal dưi ngă mơng tring ]ar Thanh Hóa mơng anai pơ klôn, biă mă `u man pơdong 45 boh să hăng 6 boh plơi dưi ngă djơ\ hơnong pơkă  kual plơi pla phrâo, anăp mă bruă thun 2015 dưi ngă 20% mrô să ngă djơ\ hơnong pơkă anai. Anai le\, boh tơhnal yom biă mă kiăng pơblih h^ [o# mơta kual plơi pla phrâo./.

**** Mơgoah tôm brơi, lơ 8/12, [ơi [irô mă bruă Ping gah deh ]ar ta, yă Tòng Thị Phóng, Kơiăng Khoa Khoa g^t gai wai lăng pơ ala m’nuih [ôn sang deh ]ar ta, pơ ala kơ Khoa g^t gai Ping gah hăng Kơnuk kơna tu\ jum Gru\p khoa pơ ala Khul hlăk ai deh ]ar Lao hăng Gru\p khoa pơ ala Khul hlăk ai deh ]ar Kur, [rô djơ\ tal dua khul rai pơ\ deh ]ar Việt Nam pơhmư\ Bruă jơnum Gum hrom Hlăk ai deh ]ar Việt Nam – Lao – Kur, yoa Khul hlăk ai rơnuk Hồ Chí Minh deh ]ar ta pơ phun mơng lơ 5 truh kơ lơ 11/12. Amăng mông tu\ jum, yă Tòng Thị Phóng pơs^t yôm tơlơi pơ]eh phrâo pơ phun Bruă jơnum gum hrom Hlăk ai Việt Nam – Lao – Kur; pơs^t Bruă jơnum le\ bruă mă yôm phăn djru kơ bruă pơtô juăt hlăk ai 3 bôh deh ]ar gah tơlơi rô nao rai jiăng mah mơng hlâo kơplah wah tlâo djuai ania, hrom hăng anun ăt jing tal kiăng k’tưn thâo hluh nao rai tơdroă kơplah wah m’nuih [ôn sang hăng hlăk ai tlâo bôh deh ]ar./.

****{ơi mông jơnum hơduah e\p bruă mă  hăng djru pơđ^ kyar tơlơi bơvih [ong huă kual mơnuih [ôn sang djuai [iă [ơi ]ư\ siăng yua kơ Jơnum min wai lăng bruă mơnuih djuai [iă dêh ]ar ngă hrom Khul pơlir hơb^t djop anom bruă ngă jiăng mah pơphun tom brơi lơ 8/12, hơmâo lu sang bruă mơdrô [uăn djru 15 rơbâo 200 klai prăk djru pơđ^ kyar tơlơi hơdip mơda mơnuih [ôn sang djuai [iă hăng kuăl ]ư\ siăng. Pơhiăp [ơi mông jơnum, ơi Nguyễn Xuân Phúc, Kơ-iang Khua dêh ]ar ta bơni biă mă tơlơi djru hro\m, gum ba mơng gơyut gơyâo jar kmar, djop ano\m bruă mơdrô amăng dêh ]ar hăng ta] rơngiao djru kơ bruă man pơdong, pơđ^ kyar lo\n ia, biă mă `u hơdră pơtrun h^ tơlơi [un rin hơđong amăng kual plơi pla mơnuih [ôn sang djuai [iă hăng ]ư\ siăng. Laih dơ\ng, pơtrun hiăp kơ djop tring ]ar, gong gai kơnuk kơna hăng djop bruă kơđi ]ar dơ\ng mơng Gơnong dlông truh pơ kual plơi  khom djru pơmin e\p, ming pơkra glăi hơdră mă bruă pơbuă tui jơlan hơdră djơ\ kiăng pơsir tơlơi rin rơpa, pơđ^ tui hơnong hơdip mơda kơ mơnuih [ôn sang. Bruă anăp ngă le\, truh thun 2020 pơđ^ tui hơnong pơhrui glăi mơng bruă mă r^m ]ô mơnuih sa thun đ^ hloh 3 wo\t mơkrah pơkă hăng ră anai, mrô sang ano\ [un rin hro\ trun do\ 4% sa thun./.

****Tring ]ar Dak Lak glăk do\ng [ơi anăp tơlơi amra k’[ah ia prong pơ\ anăp anai, yoa kơ h’dôm bơnư\, hnoh ia [u ko\ng djo\p ia pioh kơ bruă ngă đang hmua. Ơi Trang Quang Thành, Khoa Gơnong bruă wai lăng bruă đang hmua hăng pơđ^ kyar [ôn lan tring ]ar Dak Lak, brơi thâo, tui hăng h’dră dăp, h’dôm ring bruă hnoh ia pơhlôm ia yoa kơ 3/4 kual lom tơju\ pla kiăng yoa ia pơđoh, pruih mơng tring ]ar. Samơ\ yoa kơ mrô ia h’jan [ia\ đơi amăng h’dôm blan rơgao, anun abih bơyan h’jan, ia amăng h’dôm bơnư\, dơnao [ơi tring ]ar Dak Lak kơnong kơ hmâo 60% bơhmu hăng ia pơkă hơnong `u lu thun. Lom anun, ia [ơi h’dôm bôh ia krông ]roh hnoh ăt [ia\ hloh mơn hăng glăk thu trun ta`. Yoa anun, tring ]ar Dak Lak amra k’[ah ia prong amăng rơnu\] bơyan phang jing tơlơi [u dưi be\ ôh. {ơi anăp tơlơi anai, gơnong bruă đang hmua [ơi anai gơgrong hlâo laih k’]a\o bruă rah pla bơyan phang hro\ trun 8 rơbâo e\ktar bơhmu hăng thun hlâo, hrom hăng anun ngă tui lu bruă kiăng h’dư\ ano# răm rai yoa kơ k’[ah ia./.

****Amăng mông pe\ kơphê aka [u giong ôh, lu đang kơphê [ơi tring glông Đak Hà, Kon Tum bơnga baih. Tơlơi kơphê bơnga ta` djơh hăng anun le\, mơnuih [ôn sang bơngot biă mă. Phun `u ngă kơ đang kơphê bơnga ta` anun, amăng mrô 7000 ektar đang kơphê [ơi Đak Hà, Kon Tum le\ yua bơ be] djơ\ kơthel hơtal 4 phrâo anai, adai hơjan hlim na nao hơdôm hrơi. Ia djrưh lu anun yơh ngă kơ phun kơphê truh bơnga, lơm anun boh kơphê pe\ aka [u giong mơn. Tui hăng mơnuih [ôn sang lăi [u dưi kiăo tui, pruih ia kiăng djă pioh bơnga hơtal anai ôh, yua dah kơphê bơnga [u djơ\ bơyan le\ amra ngă kơ than `u rơ-un h^, sit năng ai amra bơ be] djơ\ kơ boh kơphê tơdơi anai./.

****Tơdơi kơ 4 thun ngă tui Jơlan h’dră Pơdo\ng plơi pla phrâo, anom mă bruă [ơi tring glông Dak Mil, tring ]ar Dak Nông dưi tuh pơ plai laih, pơđ^ tui, djru pơtru\t bruă ngă đang hmua, bơvih [o\ng s^ mdrô, pơđ^ tui tơlơi h’d^p m’da m’nuih [ôn sang. Tring glông Dak Mil tuh pơ plai laih kơ kual plơi pla giam truh 1600 klai prăk, amăng anun ngăn drăp Kơnuk kơna giam truh 160 klai prăk hăng m’nuih [ôn sang gum h’go#p hmâo rơbeh kơ 1.400 klai prăk. Mơng ngăn rơnoh anai, tring glông tuh pơ plai pơkra laih 59 km jơlan glông să, glông thôn, [ôn hăng 55 km jơlan amăng plơi, [ơi anăp gah tlôn hăng anih găn nao rai pơ\ đang hmua./.

           

Tơlơi pơhing phrâo dêh ]ar ta] rơngiao :

****Khoa pơ ala kơ deh ]ar Mi gơgrong gah h’dră bruă pioh kơ deh ]ar Triều Tiên, ơi Sung Kim brơi thâo, bruă deh ]ar Triều Tiên lăi pơto\ng amra gum hrom h’dôm bruă pơtôm hiăp akă djo\p pơanur kiăng deh ]ar Mi po\t glăi h’dôm bruă bơk’toai kơ tơlơi [u hmâo pu\t ayuh [ơi deh ]ar Triều Tiên, do\ng glăi sui hăng anai. Pơhiăp amăng bruă bư\p hăng Khoa pơ ala kơ deh ]ar Japan ơi Junich Ihara [ơi plơi prong jưh jom Tokyo, ơi Sung Kim lăi rơđah: “Deh ]ar Mi akă s^t n^k pơmin mơn, amăng bôh n^k, deh ]ar Triều Tiên amra ngă tui tơpă tơlơi pơkôl kah hăng gir run anăp nao bruă [u hmâo pu\t ayuh [ơi deh ]ar Triều Tiên. {ing gơmơi kơnong kơ dưi po\t glăi bơk’toai lom [uh h’dôm tơlơi pơkôl anai dưi pơdah rơđah đông”./.

            ****Anom bruă ple\ hră ruah khua dêh ]ar Tunisia tom brơi, lơ 8/12 lăi pơthâo, ple\ hră ruah khua hơtal dua dơ\ng ruah Khua mir sir dêh ]ar [ơi lo\n ia anai, pơphun amăng lơ 21/12, dua ]ô khua tơbiă anăn anun le\ Khua mir sir hơđăp, ơi Moncef Marzouki hăng Khua ping gah kơdong glăi Nidaa Tounes, Khua dêh ]ar hơđăp ơi Caid Essebsi. Mơnuih [ôn sang dêh ]ar Tunisia ple\ hră amăng lơ  19, 20 hăng lơ 21/12. Bruă pơthâo iâu pơthưr ple\ hră ruah khua ăt pơphun mơng hrơi anai lơ 9/12 laih anun pơ jưh h^ truh mlăm lơ 19/12. Jơnum min pơphun  bruă ple\ hră ruah khua dêh ]ar Tunisia pơtrun hiăp kơ [ing tơbiă anăn hăng djop anom bruă pôr tơlơi pơhing khom pơpu\ kơ tơlơi phiăn ple\ hră ruah khua hăng iâu pơthưr ple\ hră ruah, yua dah mông anai yom biă mă yơh./.

****Deh ]ar Canada tôm brơi lơ 8/12, lăi pơto\ng krư\ jăng jai bah amăng {irô anih jưh pơ ala mơng deh ]ar anai [ơi plơi prong jưh jom Cairo, deh ]ar Êj^p, yoa  bơngo\t kơ h’dôm tơlơi [u h’đong gah tơlơi rơnuk rơnoa. Khoa anih jưh pơ ala kơ deh ]ar Canada ăt mơ^t mơn tơlơi lăi pơthâo anai kơ m’nuih deh ]ar Canada glăk do# h’d^p m’da [ơi deh ]ar Êj^p hăng hră điện tử, lăi rơđah amra krư\ bah amăng truh kơ hmâo “Tơlơi lăi pơto\ng phrâo”. {u djơ\ kơnong kơ deh ]ar Canada mơ\ hlâo kơ anun deh ]ar Ănglê ăt pơs^t krư\ bah amăng mơn {irô anih jưh [ơi Cairo tơdơi kơ pơdơi kơ abih bang h’dôm bruă bơvih boang kơ lu m’nuih [ơi anai. H’dôm bruă ngă anai pơ phun amăng mông khul tơhan h’kru\ Ansar Beit al-Maqdis pơkôl ha pran joa hăng khul ngă pirat Kơnuk kơna Islam, phrâo anai gơgrong ba tơlơi pơdjai m’nuih mă bruă ia jâu hyuh deh ]ar Mi, ơi William Henderson [ơi deh ]ar Êj^p./.

            ****Kơ-iang Khua ding jum pơtom hiăp dêh ]ar Nga, ơi Sergei Ryabkov tom brơi lơ 8/12, jăm kơ dêh ]ar Mi glăk e\p mơne] pơblih gong gai dêh ]ar Nga, tui hluai tơlơi ngă bơtơhmal kơ dêh ]ar Nga, yua bơ be] djơ\ tơlơi rung răng [ơi dêh ]ar Ukraina. Pơhiăp đ^ [ơi mông jơnum [ing pơ ala mơnuih [ôn sang gah gơnong yu\, ơi Sergei Ryabkov lăi, tơlơi rô nao rai kơplah wah dêh ]ar Nga hăng Mi glăk amăng mông [u mơak klă ôh laih anun tơdah dêh ]ar Mi do\ djă hơnong bruă bơtơhmal kơ dêh ]ar Nga. Tơlơi gơ`ăm mơ\ng bruă bơtơhmal anai kiăng bơ be] djơ\ kơ tơlơi bơvih [ong huă hăng pơ rung bruă mơnuih mơnam laih anun kiăng pơblih tơlơi dưi amăng gong gai kơnuk kơna dêh ]ar Nga đô]./.

****Tơlơi rô nao rai kơplah wah deh ]ar Khe\] hăng deh ]ar Mi hmâo jơlan gah pơplih [u klă bơdjơ\ nao tơlơi Mi s^ phao k’toang kơ Đài Loan. Tơdơi kơ Khoa pơ ala m’nuih [ôn sang gơnong glông deh ]ar Mi pel e\p Tơlơi pơtrun pơs^t s^ 4 bôh [at tô pơgiang amrom phao apui kơ Đài Loan, bơnah deh ]ar Khe\] hơngah k’tang t^t laih hăng rơkâo Kơnuk kơna Mi [u dưi ngă tui tơlơi pơs^t anai ôh, [u pioh tơlơi anai ngă bơdjơ\ nao truh tơlơi rô nao rai dua bơnah. M’nuih truh pơhiăp mơng {irô ding jum pơtôm hiăp deh ]ar Khe\] ơi Hồng Lỗi ăt rơkâo mơn [irô apăn bruă anai mơng Mi mă yoa laih h’dôm bruă pơsir ba glăi bôh tơhnal pơgăn bruă s^ phao k’toang kơ Đài Loan, [u pioh ngă bơdjơ\ nao sat bruă rô nao rai kơplah wah dua bôh deh ]ar./.

  }ih pơblang hăng pôr : Rơluch Xuân-Nay Jek-Siu H'Prăk


ČRUAI PƠHIĂP DJUAI ɃIĂ VOV4 KUAL DAP KƠDƯ
Anih ngă bruă: 19 A Lê Duẩn, plơi prong Ƀuôn Ma Thuột, tơring čar Dak Lak, Việt Nam
Khua git gai: Vũ Hải  Định
Kơ-iăng Khua git gai: Ngô Quang Khương