Tơlơi pơhing phrâo amăng dêh ]ar ta :

****Amăng dua hrơi, lơ 4 hăng lơ 5/12, ơi Phạm Bình Minh, Kơ-iang Khua dêh ]ar ngă rah Khua ding jum pơtom hiăp dêh ]ar ta, nao ]uă sit nik dêh ]ar Lào. Hrơi tom brơi, lơ 4/12, ơi Phạm Bình Minh, Kơ-iang Khua dêh ]ar ta hơmâo bơkơtoai laih hăng Kơ-iang Khua dêh ]ar Lào ơi Thoongloun Sisoulith, pơ ]rông lo kơ bruă mă pơtrut tui tơlơi ngă  gơyut gơyâo dua bơnah dêh ]ar, bơ lăi pơthâo tơlơi kiăng amăng bruă lơ\m kuăl hăng jar kmar gleng nao. Dua ]ô Kơ-iang Khua dêh ]ar ăt lăi pơthâo nao rai kơtơdroă jơlan hơdră ngă jiăng mah hăng ta] rơngiao kơ r^m dêh ]ar, laih dơng lăi pơthâo ano\ kiăng, pơtong lăng  hơdôm kơđi tơlơi amăng kual laih anun jar kmar gleng nao hăng kuăl châu Á-Thái Bình Dương, hơdră ako\ pơdong kual ASEAN gum hơb^t đơr hơr. Ơi Phạm Bình Minh, Kơ-iang Khua dêh ]ar ta lăi, dêh ]ar Việt Nam amra djru hrom dêh ]ar Lào ngă klă tơlơi gơ grong ngă Khua khul pơblih nao rai kơ kual ASEAN amăng thun 2016./.

****Khoa deh ]ar ta phrâo pơhroa nao dơng rơbeh kơ 25 klai prăk kơ {irô ding jum wai lăng tơlơi phiăn deh ]ar ta kiăng ngă tui h’dră bruă djru tơlơi phiăn kơ m’nuih [un rin, neh wa djuai ania [ia\ [ơi h’dôm bôh să [un rin mơng thun 2013-2020. Khoa deh ]ar ta rơkâo bruă wai lăng hăng mă yoa mrô prăk pơhroa nao hrom ngă tui tơlơi pơkă mă yoa ră anai. Kiăo tui anun, m’nuih [un rin, neh wa djuai ania [ia\ hăng m’nuih dưi gum djru tơlơi phiăn pơkon tui tơlơi pơkă amăng tơlơi phiăn [u rơngiă prăk ôh, gum hrom [om kiơng, pơ ala kơ bruă [om kiơng, h’dôm h’dră pơkon tui tơlơi pơkă amăng tơlơi phiăn djru gah tơlơi phiăn./.

            ****Ăt amăng hơtal nao ]uă [ơi kual Tong krah, klam tom brơi, lơ 4/12, khua gum bruă ding jum kơđi ]ar, Khua anom bruă wai lăng djop djuai ania mơnuih mơnam Việt Nam, ơi Nguyễn Thiện Nhân hrom hăng khul khua mua gơnong dlông nao tom `u, hơmâo nao ]uă hăng sem lăng jơlan hơdră  djru kơ sang ano\ hơmâo anăn Kơnuk kơna djru, sang ano\ mơnuih [ôn sang mă akan hơdang [ơi tring ]ar Khánh Hòa. Nao ]uă hăng sem lăng  bruă pong pơkra [at tô mơnuih [ôn sang pioh nao mă akan hơdang pơ bul pơtâo Trường Sa mơng dua boh sang ano\ Mai Thành Phúc hăng Lê Tuấn Hiệp, do\ hrom pơ plơi Thành Đạt, să Phước Đồng, [ôn prong Nha Trang, tring ]ar Khánh Hòa, anai le\, dua boh sang ano\ mơnuih [ôn sang mă akan hơdang juăt mă akan hơdang do\ kjăp pơ bul pơtâo Trường Sa. {ơi anun, ơi Nguyễn Thiện Nhân, Khua anom bruă wai lăng djop djuai ania mơnuih mơnam Việt Nam hơmâo pơtrut pơsur pran jua laih anun bơni kơ tơlơigir run mơng ană plơi pla, rơkâo ]an prăk djru kơ bruă pong pơkra [at tô hăng kơđuh Composite [at tô prong [iă, `u lăi :

Khul gơmơi rai bưp sang ano\ ta, pơpu\ bơni kơ sang, jing ană tơ]ô rơnuk hơtal 4 laih ngă bruă mă akan hơdang. E|p [ong kơ sang ano\ rah laih anun ngă rah bruă pơgang kual ia rơs^ dêh ]ar,  khut khăt gir ngă bruă mă akan hơdang hăng bruă pơblih phrâo pong pơkra [at tô hăng pơsơi kơđuh Composite. Ih hơmâo tơlơi hrăm băng thâo tui anun klă yơh. Hrơi anai, khul rai ]uă hơmâo [iă gơnam pơyơr kơ sang ano\, ba gơnam mơnuih [ôn sang pơ ]ruh djru sang ano\ pong pơkra [at tô pơđ^ kyar kual ia rơs^.

{rô djơ\ hơtal anai, Jơnum min wai lăng djop djuai ania mơnuih mơnam Việt Nam hơmâo djru kơ hơdôm sang ano\ mă akan hơdang pơgang ia rơs^ Trường Sa le\ 300 klăk prăk pioh pong pơkra [at tô phrâo./.

****Amăng dua hrơi mơng lơ 4 truh kơ 5/12, [ơi [ôn prong Buôn Ma Thuột, tring ]ar Dak Lak, Sang phăt k’đi deh ]ar ta gum hrom hăng Jơnum min Tơlơi dưi ană m’nuih deh ]ar Australia pơ phun Bơk’toai kơ tơlơi dưi hmâo mông phăt k’đi dưm k’nar. Gum hrom bơk’toai hmâo Khoa sang phăt k’đi h’dôm tring ]ar Kual To\ng Krăh – Kual }ư\ Siăng. Tơlơi dưi hmâo mông phăt k’đi dưm k’nar le\ sa amăng h’dôm tơlơi dưi ană m’nuih yôm phăn, dưi djă pioh amăng lu tơlơi pơkôl jar k’mar hăng amăng kual. {ơi deh ]ar Việt Nam, tơlơi dưi anai pơkă rơđah amăng Phiăh phiăn hăng lu amăng hră phiăn. H’dôm hrơi rơgao, sang phăt k’đi h’dôm gưl gleng nao ngă klă bruă bơjah k’đi [ơi mông phăt k’đi, ngă gal kơ m’nuih hmâo ara\ng [om kiơng, m’nuih prah pơgang, m’nuih gum hrom [om kiơng ngă tui djo\p djel h’dôm tơlơi dưi hăng bruă mă lom pơsir k’đi. Khă hnun hai, ăt do# mơn h’dôm tơlơi pơsir k’đi [u djơ\, rơnoh kiăng djơ\ tơlơi dưi hmâo mông phăt k’đi dưm k’nar akă [u ha amăng ple\./.

            ****Kiăng pơhlôm pơgang adai rơ-o\t kơ hlô mơnong rông, huăi răm [ăm kơ bruă ]em rông hlô mơnong laih anun ngă hmua bơyan puih phang 2014-2015. Ding jum wai lăng bruă hmua hăng pơđ^ kyar plơi pla phrâo hơmâo hră pơtrun mrô 9648 pơtrun hiăp kơ djop tring ]ar, [ôn prong gah kual }ư\ siăng kơdư dêh ]ar ta, kual gah kơdư Tong krah hăng kual }ư\ siăng khom hơmâo hơdră pơhlôm pơgang kơ hlô mơnong rông huăi găng mă. Hơduah e\p prăk kăk djru kơ bruă pơhlôm pơgang mơng tring ]ar kiăng hmao klôn pơgang brơi rơmô kơbao, hlô mơnong rông pơkon huăi rơo\t găng mă ngă, boh nik `u djru ba sang ano\ [un rin laih anun sang ano\ hơmâo anăn kơnuk kơna djru, sang ano\ mơnuih [ôn sang djuai [iă. Pơtô brơi tơlơi thâo thăi kơ mơnuih [ôn sang ngă war pơđao, ]em gơnam [ong rơ\k tơ\k kơ rơmô kơbao amăng bơyan adai rơ-o\t  ngă./.

****Sa tơlơi pel e\p mơng [ing ơi ia jrao Sang ia jrao pơjrao bơbrah bơbru\ asar bung ko [ôn prong Hồ Chí Minh dưi lăi pơthâo amăng Mông Bơk’toai tơlơi ruă bơbru\ asar glăk pơ phun brơi thâo mrô đah rơkơi ruă bơbru\ asar [ơi tơsâu h’dôm thun je# hăng anai hmâo tơhnal đ^ tui dơng. Lu m’nuih anai leng kơ dưi thâo kran kaih. Pel e\p [ơi 27 ]ô đah kơmơi hmâo tơlơi ruă anai [ơi Sang ia jrao pơjrao tơlơi ruă bơbru\ asar hăng bung ko [ôn prong Hồ Chí Minh amăng rơ-wang mơng thun 2008 truh kơ thun 2013, [ing ơi ia jrao [uh hnưr thun hơnong `u hmâo tơlơi ruă anai le\ 59. Tơhnal brơi [uh [ơi [ing đah rơkơi le\ [ơi to\ng krah tơsâu hăng [u ruă ôh. Pô ruă thâo kran lom truh tơhnal pơkă 2, 3 mơng tơlơi ruă hmâo 73%./.

****Hơjan ia ling dăo 2 hrơi rơgao [ơi tring glông Quảng Điền, tring ]ar Thừa Thiên Huế ngă kơ lu sang ano\ mơnuih [ôn sang ia lip, ring bruă bơnư\ pơkong ia lo\n kơđang,bơ be] djơ\ kơ tơlơi hơdip mơda bruă mă kơ mơnuih [ôn sang. Lu kual gah plung dơnung dăo kah hăng să Quảng An, Quảng Thành, Quảng Thọ tring glông Quảng Điền, tring ]ar Thừa Thiên Huế ăt do\ amăng ia dăo mlep. {ơi anăp kơ tơlơi tơnap tap ia ling dăo anai, tring glông Quảng Điền hơmâo git gai djop să brơi ling tơhan nao djru kơ mơnuih [ôn sang kual ia ling dăo pơgang tơlơi hơdip hăng dram gơnam mơnuih [ôn sang./.

 

Tơlơi pơhing phrâo dêh ]ar ta] rơngiao :

****Tom brơi,lơ 4/12, Khua mir sir dêh ]ar Nga ơi Vladimir Putin hơmâo pơđok hră pơtruh hiăp kơ [ing pơ ala mơnuih [ôn sang dêh ]ar Nga. Hră  pơtruh hiăp anai, Khua mir sir ơi Putin pơđok le\ hră hơtal 21 amăng gru mơng đưm dêh ]ar Nga rơnuk phrâo laih anun hră hơtal 11 mơng `u ngă Khua mir sir dêh ]ar Nga. Khă hnun, amăng tơlơi dêh ]ar Nga hăng rong lo\n tơnah hơmâo lu tơlơi  tơnap tap bruă ngă jiăng mah rô nao rai, bơ be] djơ\ tơnap kơ tơlơi hơdip mơda mơnuih [ôn sang, bruă kơđi ]ar, tơlơi bơvih [ong huă, …hră pơtruh hiăp anai mơnuih [ôn sang gleng nao biă mă. Boh yom biă `u hơdră `u pơsir bruă mă, amăng dêh ]ar,  bruă rô nao rai hăng ta] rơngiao mơng dêh ]ar Nga thun blan pơ anăp hiư\m pă, jơlan hơdră pioh djru lo\n ia Nga pơklaih mơng tơlơi tơnap tap ră anai. Hơdôm bruă mơnuih [ôn sang gleng nao hloh le\ jing rơnoh prăk, anom s^ mơdrô kơ dêh ]ar Nga./.

****Tal jơnum Khoa g^t gai wai lăng pơ ala m’nuih [ôn sang deh ]ar lok 8, tal 7 deh ]ar Lao amra pơ phun mơng lơ 9 truh kơ lơ 26/12. {ing Khoa pơ ala nao pơhmư\ tal jơnum amra hmư\ tơlơi lăi pơthâo glăi, bơk’toai hăng pel e\p lu tơlơi yôm phăn mơng lon ia Lao. Tal jơnum amra pơs^t pơ phun ngă tui tơlơi pơkra glăi ngăn drăp Kơnuk kơna 6 blan rơnu\] thun 2013-2014; bôh tơhnal pơ phun ngă tui h’dră bruă pơsur pơkra rai gơnam tam mơng m’nuih [ôn sang. Tal jơnum Khoa pơ ala m’nuih [ôn sang deh ]ar lok 8, tal 7 deh ]ar Lao anai, hmâo bôh yôm phăn biă hăng abih bang Ping gah, abih bang ling tơhan hăng abih bang m’nuih [ôn sang djo\p djuai ania deh ]ar Lao. Amăng h’dôm hrơi jơnum, Khoa g^t gai wai lăng pơ ala m’nuih [ôn sang deh ]ar Lao pơjing laih sa gru\p gơgrong jơlan lăi pơthâo ta` kiăng h’dôm [irô, khul gru\p hăng m’nuih [ôn sang deh ]ar Lao dưi gum pơhiăp [ơi anăp mơng pô truh hăng Khoa pơ ala m’nuih [ôn sang deh ]ar Lao./.

            ****{ơi mông jơnum jar kmar kơ bruă dêh ]ar Afghanistan pơphun [ơi plơi prong jưh jom London dêh ]ar Anglê, Kơnuk kơna dêh ]ar Mi hăng Anglê ha wo\t dong lăi, tơlơi [uăn gơ`u ăt ngă tui djru kơ Kơnuk kơna phrâo gum pơgôp [ơi dêh ]ar  Afghanistan tơdơi kơ thun 2014 laih khul ling tơhan dêh ]ar ta] rơngiao ruk đuăi mơng dêh ]ar kual Nam Á anai, tơdơi kơ 13 thun nao blah ngă. Tui hăng Khua ding jum pơtom hiăp dêh ]ar Mi, ơi John Kerry lăi, Kơnuk kơna phrâo mơng Khua mir sir dêh ]ar Afghanistan ơi  Ashraf Ghani hơmâo ngă bruă pơgăn laih tơlơi soh sat mă yua prăk soh sat jing prăk tơpă, arăng juăt lăi rao prăk laih anun tơlơi soh hưp ham [ong kông ngăn, tơdơi kơ đ^ ngă khua amăng blan 9 rơgao jing tơdơi kơ pơjao tơlơi dưi ngă khua blung a amăng gru mơng đưm dêh ]ar Afghanistan./.

****Amăng 2 thun rơgao [ơi deh ]ar Khe\] hmâo truh rơbeh kơ 80 rơbâo ]ô m’nuih ping gah apăn bruă hmâo ara\ng thâo ngă soh phiăn, amăng anun rơbeh kơ 23 rơbâo ]ô m’nuih hmâo ara\ng phăk tơhmal jăm [oah hăng glông hloh kơ jăm [oah. Anai le\ mrô s^t n^k dưi hmâo Jơnum min pel e\p k’đi tơlơi Ping gah deh ]ar Khe\] lăi pơthâo tal [rô kre\p 2 thun deh ]ar anai mă yoa hăng ngă tui “8 m’ta pơkă” dưi pơs^t le\, bruă ngă khăng kho\p hloh mơng [ing g^t gai tal 5 pơ\ deh ]ar Khe\], apăn ako# le\, Khoa g^t gai Ping gah, Khoa mir sir deh ]ar Khe\] ơi Tập Cận Bình, kiăng k’do\ng nao k’tang hloh hăng tơlơi hư\p [o\ng kông ngăn, pơkra glăi k’nuih amăng Ping gah, h’kru\ đ^ pran đăo gơnang mơng m’nuih [ôn sang hăng bruă g^t gai mơng Ping gah deh ]ar Khe\]./.

****Tom brơi, lơ 4/12, sa boh rơdeh  por Mic 29 dêh ]ar Nga le# trun h^  [ơi kual gah rơngao Moscow, dêh ]ar Nga, dua ]ô mơgăt rơdeh por huăi djai ôh. Tui hăng tơlơi pơhing  phrâo Interfax dêh ]ar Nga lăi, tơlơi truh rơdeh por răm pơ kual gah ngo\ dơnung Moscow, ataih mơng anih mơnuih [ôn sang do\ hơdôm pluh met đô]. {ing khua mua apăn bruă glăk pel e\p kiăng thâo yua kơ hơge\t hơmâo tơlơi truh./.

                   }ih pơblang hăng pôr : R]om H'Ly-Nay Jek-Siu H'Prăk


ČRUAI PƠHIĂP DJUAI ɃIĂ VOV4 KUAL DAP KƠDƯ
Anih ngă bruă: 19 A Lê Duẩn, plơi prong Ƀuôn Ma Thuột, tơring čar Dak Lak, Việt Nam
Khua git gai: Vũ Hải  Định
Kơ-iăng Khua git gai: Ngô Quang Khương