Ngai lơi kung tam gơl mờ bơsir pa: 23/2/2021

VOV4.K’ho- Nam 2021 tàm kơnhòal kơh bơ nơm Tu Mơ Rông, càr Kon Tum tu\ do neh krơi is ngan pơn ndrờm mờ lài do, tu\ tiah kơh bơ nơm dùl tơngai r[ah lơ ời, jơ gloh r[ah, tu\ do gam brồ guh pas gơs. Ală sre mìr tam ală phan tam lơyah tơngai bè: tơ ngời, bùm blàng, kòi mìr ai tơn hào ờ ua\ tu\ do hời rơ hời tam gơl tam ală tờm lơh sơ nơm kuơ màng bè kơnuh sơ nơm jriang, Ngọc Linh, Đương Quy, Sa Nhân tím… lơh geh pria\ ua\.

Jat kềng gah sèng kơnuh sơ nơm  jriang gam tàm tơngai rcang tơn hào, bi Y Pót chờ hờp ngan đơs: Hìu bơnhă tus bal tàm Hợp tác xã, tam kơnuh sơ nơm  jriang neh 4 nam do. Bơh pria\ tăc kơ nuh sơ nơm, hìu bơnhă neh geh hìu ơm dờng ơ nàng niam ngan, blơi rơndeh ma\y, ròng 3 nă kòn dềt bơsram sră. Nam pa Tân Sửu 2021, hìu bơnhă geh tai 7 sào kơ nuh sơ nơm geh tơn hào, kờp du\ tơn hào 1 tấn 5 tạ tai. Dilah tăc jơh bơh khà pria\ bơh 100 tus 160 rơbô đong dùl ki\, hìu bơnhă geh rlau 200 tơlak đong. Mơya, bi Y Pót geh mìng tăc dùl bơnah lơm, gam wơl ngui nàng lơh sơn tìl, pờ ơnàng tai bă ù tam.

Hìu a` tam mờ kung lơh sơn tìl pờ ơ nàng bă ù tam, tus tu\ do neh geh rlau 7 sào bloh. Pria\ cồng lơh geh bơh kơnuh sơ nơm jriang dê pah nhai rlau 10 tơlak đong. Ủy ban Nhân dân xã kung dong kờl jơh bal sơn tìl kơnuh sơ nơm Ngọc Linh tai, tam kung neh 2 nam do sơl. Kơ nờm tam kơ nuh sơ nơm mờ rài kis hờm ram. Sa tềp nam do chờ hờp ngan tài bơh pria\ tăc bơh kơ nuh sơ nơm dê den a` blơi phan ngui sa, poăc, [a` kèo rê  tàm hìu wă rò sa tềp…

Ală cau tàm Hợp tác xã mpồl bơtìan cau ùr Đăk Viên, xã Tê Xăng, kơnhòal Tu Mơ Rông sơngka sền gàr mờ tơn hào kơnuh sơ nơm jriang

Kung bè bi Y Pót,  den bi Y Tý – cau tàm mpồl Hợp tác xã Đăk Viên kung geh Ủy ban Nhân dân xã dong kờl 50 tờm kơnuh sơ nơm  jriang sơn tìl mờ phơng sih rê tam, ai kuang bàng xã lòt bơ to pơlam bơta chài. Tus tu\ do, hìu bơnhă neh tam 5 sào kơnuh sơ nơm  jriang mờ 350 tờm kơnuh sơ nơm Ngọc Linh. Bi Y Tý đơs, bơdìh mờ broă dong kờl bè sơn tìl, phơng sih, ală cau tàm Hợp tác xã gam geh tus bal tàm ală ơ du\ bơ to pơlam bơta chài tơnguh ua\ broă tam, sơng ka sền gàr kơnuh sơ nơm  jriang, tơn hào, prap gàr, lơh sơn tìl; mờ ngan là dong kờl drà tăc phan lơh geh. Kơ nờm bơh hơ\, pria\ lơh geh bơh kơnuh sơ nơm  jriang sùm gàr niam, kơ\ kơl jap, rài kis bơh hìu nă cau tàm Hợp tác xã dê geh tơnguh loh làng ngan.

Dà lơgar dong kờl sơn tìl kơnuh sơ nơm jriang ai hìu bơnhă in tam mờ tam rlau 5 sào bloh. Nam pa do tăc kơnuh sơ nơm jriang kung geh g^t nđờ jơ\t tơlak đong, den hìu bơnhă blơi kơn rồ mờ tam tai kơ nuh sơ nơm Ngọc Linh. Tus tu\ do kung pal geh rlau 500 tờm kơnuh sơ nơm Ngọc Linh bloh. Hìu bơnhă kung rcang tăc tai 150 ki\ bùm kơnuh sơ nơm jriang nàng ai pria\ ngui sa tềp. Kơ nờm tam kơnuh sơ nơm jriang hơ\ sồng rài kis pas sơm đau bè tu\ do.

Tam phan lơh sơ nơm gam cèng wơl bơta hờm ram ai làng bol Sơ dàng tàm xã Tê Xăng kơnhòal Tu Mơ Rông in

Tê Xăng là xã tiah kơh bơ nơm bơh bơ nơm Ngọc Linh dê gơ wèt tiah kal ke ngan rlau jơh bơh kơnhòal Tu Mơ Rông, càr Kon Tum dê. Gùt xã tu\ do geh 450 hìu bơnhă, mờ rlau 1 rơbô 500 nă cau, 100% là làng bol jơi bơtìan kòn cau Sơ dàng. Khà hìu bơnhă r[ah bơh tiah do dê ală nam lài sùm ơm tàm khà jơnhoa ngan.

Jat ồng A Đe – Chủ tịch Ủy ban Nhân dân xã Tê Xăng yal, ală nam lài do, rài kis bơh làng bol dê gơ lơh bè gơ wèt tàm broă lơh lơh sre, lơh mìr, tam mờ tam ua\ ală phan tam lơyah tơngai lơh geh cồng nha lơh sa ờ ua\. Nàng tam gơl rơndap tap sèng phan tam, phan ròng ai làng bol in hời rơ hời lik klàs r[ah, tiah do neh ngui ua\ ngan ală mpồl dong kờl bơh ală kấp, gah sơ nah lơh broă mờ ală mpồl cau dê.

Tàm hơ\ geh broă lơh dong kờl “cau ùr tiah nhàr lơgar” bơh Mpồl tam klăc cau ùr càr Kon Tum mờ Mpồl dunia CARE tàm Việt Nam. Kơ nờm bơh mpồl dong kờl do, tu\ do jơh bal 4 thôn tàm xã ndrờm tam mờ bơtàu tơnguh phan tam lơh sơ nơm mờ bă ù pơgap 600 lồ. Tàm hơ\, mờr 5 rơbô lồ kơnuh sơ nơm  jriang ờs ngui ntê; 75 lồ Sa nhân tím mờ Đương quy; mờ pơgap 15 lồ kơnuh sơ nơm Ngọc Linh tam tàm bơr lu\ bal hơ đơm mbur brê.

Ồng A Đe pà g^t, Ủy ban Nhân dân xã neh crơng gơs Mpồl Hợp tác xã mpồl bơtìan cau ùr Đăk Viên, jơnau kờ` là dong kờl ală cau tàm mpồl lơh broă sa, kă bro geh cồng nha bơh kơnuh sơ nơm  jriang dê. Tus tu\ do, tơ nơ\ tu\ crơng gơs mờ mut lơh broă, Hợp tác xã neh gơ hòi gơ jà 30 nă cau tàm thôn Đăk Viên tus bal mờ kờp jơh pria\ bơcri lơh bal 671 tơlak đong.

Bơh broă lơh bơtàu tơnguh phan lơh sơ nơm do, Hợp tác xã lơh geh broă lơh kơ\ kơl jap ai cau tàm mpồl cau ùr in, tơnguh pria\ lơh geh mờ pơgồp bơnah lơh geh cồng nha Broă lơh jơnau kờ` bơt bơtàu [òn lơgar pa bơh tiah do dê. Ủy ban Nhân dân xã kung gam pơn jat tai bơt bơtàu tai ală mpồl Hợp tác xã ndai nàng dong kờl làng bol. Ồng A Đe  đơs:

Trồ tiah tàm do gùt nam niam ngan gơ dờp mờ broă tam ală phan lơh sơ nơm mờ kơphê cề (Arabica). Nam 2017, lơh jat gùng dà broă lơh bơh càr Kon Tum dê, Ủy ban Nhân dân xã Tê Xăng neh dong kờl tơl hìu bơnhă 60 ki\ kơnuh sơ nơm jriang sơn tìl, 100 rơbô pria\ mat, phơng sih… nàng tam bơtàu tơnguh lơh sa tơn jơh jơgloh, tơr mù r[ah. Tus nam 2018, den dong kờl tai sơn tìl kơnuh sơ nơm Ngọc Linh tam tàm bơr lu\ bal tàm hơ đơm mbur brê. Bơh hơ\ làng bol lơh geh pria\ jền kơ\ kơl jap bơh tam phan lơh sơ nơm. Ua\ hìu bơnhă neh pas gơs đau lơh hìu đam, blơi rơndeh ma\y. Tu\ do, khà hìu bơnhă r[ah tàm tiah do dê gam hơ đơm 30%. Tàm 2, 3 nam tus den khà hìu bơnhă do gam gơ mù tai.

Ală ngai do, bơta niam bơ ne\ bềng lìu tàm gùt jơh ală gơl gùng halà tiah brê bơ nơm bơh bơ nơm Ngọc Linh tàm càr Kon Tum dê. Ală sươn sâm dây, ba\ brê tam tàm bơr lu\ bal kơnuh sơ nơm Ngọc Linh, Sa Nhân Tím, Đương Quy… tàm kơnhòal Tu Mơ Rông bơh làng bol kòn cau Sơ dàng dê gam dờng pràn tơlir niam. Ală hìu lơh pa tu\ go\ tu\ ờ jat kềng dòr bơ nơm… Jơh ală bơta hơ\ gam yal lài dùl nam pa neh tus mờ g^t nđờ bơta kơ\p gơn bơh gơ noar atbồ mờ làng bol kòn cau Sơ dàng dê bè dùl nam pa Tân Sửu hờm ram, chờ hờp.

Cau cih Tuấn Long- Cau mblàng K’ Hạnh

GAH PỜ TƠLIK JƠNAU ĐƠS DÀ KÒN CAU VOV4 TÀM TÂY NGUYÊN
Hìu lơh broă : 19A, Lê Duẩn, Buôn Ma Thuột, Daklak.
Kuang atbồ: Vũ Hải Định