T’mêê k’rong đợc đợ chai tọ zanươu zư lêy tơơm chr’nóh xang bêl đươi dua, t’moót cóh chi đhung ni lông, chọ pa liêm, t’coóh Huỳnh Xanh, cóh vel Tiến Phát, chr’val Quảng Tiến, chr’hoong Cư Mgar, tỉnh Đắk Lắk moon, nâu đoo nắc râu n’nóh ta lơi nha nhự độc nắc lêy đợc lalay, âng đơơng đhị zr’lụ k’rong  đợc n’nóh ta lơi zr’nưm đoọng đơơng lơi. K’noọ 3 c’moo đâu, tơợ bêl vêy bể k’rong đợc chai, tọ zanươu zư lêy tơơm chr’nóh đợc đhị toor ruộng, toor ha rêê, t’coóh Xanh lâng bấc đhanuôr zr’lụ nâu nắc ơy ting tr’xăl. Xang zâp bêl đươi dua, zâp râu chai, tọ zanươu nâu zêng bơơn k’rong đợc lalay lâng k’rong pazưm lơi đhọi bể đợc n’nóh ta lơi: “Đợ n’nóh x’xriing ta lơi nâu nắc t’moót đợc cóh đâu liêm sạch lấh, zư lêy liêm choom, doọ nha nhự. Chr’nắp lấh mơ, ha dang cơnh zâp ngai vêy c’năl liêm ghít nắc ngai cung t’moót cóh đêếc, cơnh đêếc nắc doọ dzợ k’rang, doọ dzợ ta glâm lơi cóh ngoai.”

Anoo Nguyễn Văn Hải, cóh vel Tiến Phú, chr’val Quảng Tiến, chr’hoong Cư Mgar đoọng năl, đhanuôr cóh đâu lấh mơ nắc bhrợ ha rêê đhuốch nắc đợ mơ n’nóh zanươu tr’hâu zư lêy tơơm chr’nóh đươi dua bấc bhlâng. Pr’loọng đông anoo cung đươi dua bấc râu zanươu c’chêết bhơi k’tang, a’liing a’mít, zanươu bhrợ pa dưr pô, p’lêê... Bêl ahay, zêng lêy zâp râu n’nóh nâu xang bêl đươi dua nắc k’rong pazưm lâng đợ râu n’nóh ta lơi n’lơơng cắh cậ lơi jợ đhị toor ruộng, ha’rêê. Anoo Hải moon tơợ bêl vêy bể đợc n’nóh ta lơi đợc truíh toor ruộng, ha rêê nắc bhiệc lơi jợ n’nóh zâp đhị doọ dzợ lấh váih bấc: “Ooy đâu nắc cung lơi cóh đâu cắh cậ nắc lướt bấc đhị c’lâng chr’hooi nâu nắc apêê t’moót lơi. Lướt c’lâng n’đoo nắc lơi đhị c’lâng n’nắc. đợ bể k’rong đợc n’nóh ta lơi liêm buôn đoọng ha pêê k’rong đợc pazưm, ha dang cắh nắc apêê ma glâm lơi đhơ đhị vêy.”

Amoó Nguyễn Thị Ngọc Ánh, Phó Bí thư Đoàn chr’val Quảng Tiến, chr’hoong Cư Mgar đoọng nălỉtpang chr’val xoọc vêy 9 bể k’rong đợc n’nóh ta lơi đợc zâp đhị vel đông. Tơợ c’moo 2017 tước đâu, zâp bể nâu nắc bơơn đhanuôr đươi dua ta luôn. Zâp c’moo, đoàn đha đhâm c’moor chr’val xay bhrợ bhiệc gr’lúh bhrợ têng tơợ 2-3 g’lúh k’rong pazưm n’nóh ta lơi đhị zâp bể nâu đoo lơi jợ: “Bêl tr’nơợp vêy bấc râu zr’nắh k’đhạp, cơnh đhanuôr lơi bấc n’nóh ta lơi zâp râu. Đoàn đha đhâm c’moor nắc dzợ lêy príh doóh pa liêm lâng pác lêy cớ. ahêê lêy xay moon, p’too đhanuôr k’rong pazưm ooy bể k’rong nâu đợ chai, tọ ta lơi ơy xang đươi dua. R’dợ zâp ngai nắc cung ting đươi bhrợ, bhiệc k’rong pay lơi đợ n’nóh nâu cung doọ dzợ zr’nắh. Đhanuôr cung lêy chọ đợc pa liêm đợ n’nóh ta lơi, liêm buôn đoọng ha bhiệc k’rong pazưm lơi n’nóh ta lơi.”

Chr’hoong Cư Mgar vêy 80  bể k’rong đợc chai, tọ zanươu zư lêy tơơm chr’nóh bơơn bhrợ pa dưr đhị bấc zr’lụ. Zâp bể nâu nắc ơy pa dưr liêm choom đoọng ha bhiệc zooi zúp vel bhươl zư lêy liêm choom lấh mơ, zâp râu n’nóh ta lơi nâu bơơn k’rong pazưm lâng lơi jợ liêm crêê. Đh’rứah lâng nâu, cr’noọ bh’rợ zư lêy môi trường âng đhanuôr cung bơơn pa dưr ghít lấh, apêê nắc ơy tự lêy cha mêết pác n’nóh ta lơi, oó t’moót pazưm đh’rứah, ooy đâu zooi zúp liêm chr’nắp đắh bhiệc k’rong đợc n’nóh. Anoo Y Wal Mlô, Bí thư Huyện đoàn Cư Mgar, tỉnh Đắk Lăk đoọng năl: “Xoọc đâu 100% vel đông chr’val, thị trấn âng chr’hoong Cư Mgar ơy vêy bể k’rong đợc cai, tọ zanươu zư lêy tơơm chr’nóh. Hân đhơ cơnh đêếc, k’noọ tước đâu nắc Huyện đoàn t’đang k’đươi, pazưm lâng zâp ban ngành đoọng t’bhlâng pa dưr zâp bể k’rong đợc n’nóh ta lơi, lâng bhrợ pa dưr đợ boọng k’rong đợc n’nóh ta lơi. Xoọc đâu, 2, 3 chr’val nắc ơy xay bhrợ liêm choom bh’rợ nâu.”

Chr’hoong Cư Mgar xoọc vêy k’dâng 70 r’bhâu hécta k’tiếc bhrợ têng ha rêê đhuốch, t’nơơm công nghiệp lâng t’nơơm cha p’lêê. Tu cơnh đêếc, đợ mơ zanươu zư lêy tơơm chr’nóh bơơn đươi dua zâp c’moo bấc bhlâng. Lâng zâp bh’rợ k’rong n’nóh ta lơi nâu xoọc bơơn xay bhrợ, ơy zúp đhanuôr tr’xăl cr’noọ bh’rợ glâm lơi đợ n’nóh ta lơi xang bêl đươi dua đhị liêm crêê, tơợ đêếc chrooi pa xoọng zư lêy môi trường zr’lụ ắt mamung liêm sạch lấh./.

Hiệu quả từ các bể thu gom rác thải nông nghiệp ở Cư Mgar

PV H’Xíu

Từ những bể thu gom chai lọ thuốc bảo vệ thực vật đặt dọc các tuyến đường ngoại thành, việc thu gom vỏ bao bì thuốc bảo vệ thực vật ở huyện Cư Mgar, tỉnh Đắk Lắk ngày càng trở nên hiệu quả. Qua đó, ý thức của người dân về việc tự giác phân loại, thu gom rác thải độc hại cũng từng bước được nâng cao, góp phần bảo vệ môi trường.

Vừa gom đống chai lọ thuốc bảo vệ thực vật sau sử dụng, bỏ vào bao ni lông, buộc lại gọn gàng, ông Huỳnh Xanh, ở thôn Tiến Phát, xã Quảng Tiến, huyện Cư Mgar, tỉnh Đắk Lắk vừa cho biết: Đây là rác thải độc hại nên phải để riêng, mang ra khu vực thu gom tập trung để đưa đi tiêu hủy. Gần 3 năm qua, kể từ khi có bể thu gom chai, lọ thuốc bảo vệ thực vật đặt ngay bờ ruông, bờ rẫy, ông Xanh và nhiều bà con khu vực này đã dần thay đổi thói quen. Sau mỗi lần sử dụng, các loại vỏ chai, lọ thuốc bảo vệ thực vật đều được gom riêng và tập trung bỏ vào bể chứa rác: “Rác thải loại này mà mình bỏ vào trong này thì vệ sinh hơn, dễ bảo quản hơn, hạn chế được ô nhiễm. Quan trọng là nếu như mọi người đều có ý thức thì ai cũng bỏ vô đó, như vậy thì khỏe hơn và rác thải này không có vứt bừa bãi nữa.”

Anh Nguyễn Văn Hải, ở thôn Tiến Phú, xã Quảng Tiến, huyện Cư Mgar cho biết, người dân ở đây chủ yếu làm nông nên lượng thuốc bảo vệ thực vật sử dụng hàng năm khá nhiều. Gia đình anh cũng sử dụng nhiều loại thuốc diệt cỏ, côn trùng, thuốc kích thích ra hoa, đậu trái cho cây trồng vào những thời điểm khác nhau trong năm. Trước đây, hầu hết các loại vỏ bao bì sau khi sử dụng sẽ gom chung với rác thải sinh hoạt hoặc bỏ lại đầu bờ ruộng, rẫy. Nhưng từ khi có bể chứa rác đặt dọc đường ra đồng, lên rẫy thì tình trạng này đã giảm đáng kể: “Ở đây thì cũng bỏ ở đây hoặc là qua mấy tuyến đường mương này là người ta hay bỏ vào. Tiện đường nào thì người ta bỏ trong bể chứa trên đoạn đường đó, cứ có chỗ thì người ta bỏ vào. Những bể thu gom này thì tiện cho người ta thu gom tập trung, chứ còn không có thì người ta vứt tùm lum hết.”

Chị Nguyễn Thị Ngọc Ánh- Phó Bí thư Đoàn xã Quảng Tiến, huyện Cư Mgar cho biết, toàn xã hiện có 9 bể thu gom chai lọ thuốc bảo vệ thực vật đặt tại tất cả các thôn. Từ năm 2017 đến nay, các bể này đã được người dân sử dụng thường xuyên. Hàng năm, Đoàn thanh niên xã triển khai ra quân từ 2-3 đợt thu gom rác tại các bể chứa đưa đi xử lý, tiêu hủy. Với sự tuyên truyền của các đoàn viên thanh niên, số lượng rác thải nông nghiệp thu gom được hàng năm ngày càng nhiều hơn, trung bình từ 300kg đến 400kg rác mỗi năm, góp phần hạn chế việc xả rác thải độc hại ra môi trường: “Lúc đầu có rất nhiều khó khăn, thí dụ như là người dân bỏ rất nhiều rác tạp nham vô. Đoàn thanh niên còn phải dọn dẹp và phân loại lại. Thay vì vậy thì chúng tôi phải tuyên truyền, vận động nhân dân liên tục là tập trung vào việc là bể thu gom vỏ bao bì thuốc bảo vệ thực vật thì chỉ có bỏ những cái lọ chai thuốc bảo vệ thực vật đã qua sử dụng thôi. Dần dần thì cũng hình thành một cái nếp, thói quen đối với người dân thì việc thu gom cũng đỡ hơn rất nhiều. Người dân cũng chịu khó bọc kĩ lại các loại vỏ rác, bỏ đồ cũng không còn tạp nham nữa thì cũng thuận lợi cho việc cho chúng tôi thu gom rác.”

Huyện Cư Mgar có 80 bể thu gom chai lọ thuốc bảo vệ thực vật được xây dựng ở nhiều khu vực khác nhau. Các bể này đã phát huy hiệu quả trong việc giúp cho môi trường nông thôn được bảo vệ tốt hơn, các loại rác thải độc hại được thu gom và xử lý đúng cách. Cùng với đó, ý thức bảo vệ môi trường của người dân cũng được nâng lên rõ rệt, họ đã tự chủ động phân loại rác, không bỏ chung rác thải nông nghiệp với các loại rác thải khác, qua đó hỗ trợ tích cực hơn cho việc thu gom. Anh Y Wal Mlô, Bí thư Huyện Đoàn Cư Mgar cho biết:Hiện nay 100% địa bàn xã, thị trấn của huyện Cư M’gar đã có bể thu gom chai lọ thuốc bảo vệ thực vật. Tuy nhiên thì sắp tới thì Huyện đoàn sẽ kêu gọi, phối hợp với các ban, ngành để tiếp tục xây dựng các cái bể thu gom chai lọ thuốc bảo vệ thực vật, đồng thời sẽ xây dựng thêm hố thu gom rác thải tự hủy. Hiện nay một số xã đã triển khai rất tốt vấn đề này.”

Huyện Cư Mgar hiện có khoảng 70 nghìn héc-ta đất sản xuất nông nghiệp, cây công nghiệp và cây ăn quả. Do đó, lượng thuốc bảo vệ thực vật được sử dụng hàng năm là rất lớn. Với các mô hình thu gom rác thải nông nghiệp đang được triển khai, đã giúp nông dân thay đổi dần thói quen vứt bừa bãi vỏ bao bì thuốc bảo vệ thực vật sau khi sử dụng, từ đó góp phần bảo vệ môi trường khu vực dân cư sạch đẹp hơn./.



 

Hệ PA XUL P'RÁ ACOON CÓH VOV4 ZR'LỤ MIỀN TRUNG
Đông bhrợ bhiệc đhị: 40 Pasteur, thành phố Đà Nẵng
Giám đốc: Phạm Tấn Tư
Phó Giám đốc: Lê Hải Sơn