Xoọc đâu, zâp đhị đhăm k’tiếc chóh a’tao đhị tỉnh Khánh Hoà xoọc moót hân noo bơơn bhrợ, a’tao pr’đươi 10 chữ đường, bơơn zâp đông máy câl pay tơợ 920 tước 950 r’bhâu đồng đhị mưy tấn. Đợ zên pa câl hân đhơ dal lấh đợ c’moo l’lăm, nắc đợ apêê chóh a’tao cung cắh yêm loom, tu zâp đắh zên ha pêê pa bhrợ, âng đơơng a’tao zêng dal. P’căn Võ Thị Hậu Phương, cóh vel Trung, chr’val Ninh Tân, thị xã Ninh Hoà đoọng năl, ruộng a’tao âng đay bơơn bhrợ 40 tấn đhị mưy hécta, xang bêl lơi jợ zêng đợ zên pa glúh đươi zâp râu nắc pr’loọng đông vêy bơơn pa chô cắh ha mơ vêy. Chóh a’tao bil bấc c’rơ g’lêếh, zên pa chô cắh bấc nắc bấc pr’loọng cóh vel ơy pa câl k’tiếc cắh cậ xăl chóh zâp râu tơơm chr’nóh lơơng liêm chr’nắp lấh mơ: “Zên pa câl m’bứi, chữ đường cung m’bứi, ha dợ zên công pa bhrợ nắc bấc, xe cộ cung dal nắc bấc ngai cắh vêy râu cha. Apêê mốp loom, cắh dzợ kiêng bhrợ, zêng ma pa câl lơi k’tiếc.”

Thị xã Ninh Hoà nắc đhị zr’lụ chóh a’tao chr’nắp bấc âng Khánh Hoà, hân đhơ cơnh đêếc, xoọc đâu bhiệc bhrợ têng cắh bấc k’rơ dzợ. Bấc đhị k’tiếc chóh a’tao mốp bênh, cắh mặ choom pa dưr pa xớc tu manứih chóh cắh zư lêy pa liêm. Bấc đhị k’tiếc chóh ta lơi cắh cậ nắc xăl chóh râu tơơm chr’nóh lơơng. L’lăm ahay, chr’val Ninh Tân, thị xã Ninh Hoà vêy kr’bhâu hécta a’tao, zúp đoọng bấc pr’loọng đhanuôr zi lấh đha rứt. Bấc c’moo đâu, k’tiếc chóh a’tao cắh dzợ bấc. Hân noo chóh bhrợ 2020-2021, prang chr’val nắc dzợ mơ 500 hécta, xiêr 800 hécta ting lêy lâng 2 c’moo l’lăm ahay.

T’coóh Võ Ngọc Phi Vũ, Chủ tịch UBND chr’val Ninh Tân, thị xã Ninh Hoà đoọng năl, tu p’răng xơớt, boo đhí túh bhlong zâp cơnh nắc đhanuôr cắh râu bơơn bhrợ. Xoọc bêl vel đông chấc lêy tơơm chr’nóh t’mêê nắc bấc đhanuôr ơy xăl chóh tơơm cha p’lêê, chóh crâng. Đợ pr’loọng lơơng cắh pân xăl tơơm chr’nóh nắc bấc đhị k’tiếc xoọc ta lơi, bhrợ ta úah: “Lêy bhrợ n’hâu đoọng pa dưr pa xớc đhị đợ k’tiếc cắh dzợ chóh pa dưr a’tao, bh’cộ vel đông cung k’rang k’noọ bấc cơnh. K’tiếc clung liêm, tưới đác choom, tơơm cha p’lêê pa dưr pa xớc liêm choom, ha dợ đợ đhị zr’lụ cắh choom pay đác nắc đhanuôr chóh keo. Xay moon, k’đươi đhanuôr bhrợ, cắh choom pa ép đhanuôr chóh tơơm n’hâu cung k’đhạp.”

Xoọc đâu, UBND thị xã Ninh Hoà xoọc bhrợ pa dưr bản đồ k’tiếc bhrợ pr’đơợ tr’xăl tơơm chr’nóh lơơng liêm glặp lấh. Lâng râu liêm choom zâp đhị k’tiếc chóh a’tao vêy k’tiếc bhứah lấh, pazưm, vel đông xoọc k’đươi moon zâp doanh nghiệp k’rong bhrợ pa dưr zâp zr’lụ pr’đươi tơơm cha p’lêê pazưm lâng bhrợ têng. T’coóh Phan Thanh Liêm, Phó Chủ tịch UBND thị xã Ninh Hoà, tỉnh Khánh Hoà đoọng năl, vel đông nắc vêy zooi zúp doanh nghiệp, p’têết pazưm lâng zâp pr’loọng đhanuôr ting c’lâng bh’rợ hợp tác xã, tổ hợp tác đoọng ch’chóh, câl pay bh’nơơn pr’đươi đoọng nhâm mâng: “T’đang moon zâp đông k’rong bhrợ cóh cr’loọng k’tiếc k’ruung lâng cóh k’tiếc k’ruung lơơng k’rong bhrợ, cắh dzợ chóh a’tao nắc lêy p’têết pazưm lâng đợ đhị k’tiếc chóh bhrợ cắh liêm choom, ta lơi đoọng chóh râu chr’nóh lơơng t’mêê, liêm choom lấh. Lâng nông nghiệp công nghệ dal, vêy đông máy, vêy đhị pa câl. Hợp tác xã cớ zâp đhanuôr chóh a’tao, đoọng tr’xăl chóh tơơm chr’nóh t’mêê.”

Hân noo chóh bhrợ 2020-2021, tỉnh Khánh Hoà chóh lấh 12.500ha a’tao, xiêr k’noọ 40% ting lêy lâng 4 c’moo l’lăm ahay. Zâp cơ quan chức năng xoọc bhrợ pa dưr c’lâng bh’rợ xăl chóh tơơm chr’nóh đoọng zooi zúp đhanuôr xăl chóh zâp tơơm chr’nóh lơơng liêm choom lấh, têêm ngăn, nhâm mâng lấh mơ:

Xoọc bêl g’lúh lướt pa bhrợ đhị Khánh Hoà, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp lâng pa dưr pa xớc vel bhươl Nguyễn Xuân Cường moon, đhị pr’đơợ k’tiếc chóh bhrợ cóh tỉnh nâu cắh bấc, lêy bhrợ pa dưr cớ bh’rợ ch’chóh, lấh mơ nắc k’tiếc chóh a’tao. Vêy zâp c’lâng bh’rợ đoọng pa dưr dal bh’nơơn bh’rợ, pa dưr râu liêm choom ha đhanuôr chóh a’tao. Vêy zâp c’lâng bh’rợ đoọng pa dưr dal bh’nơơn pr’đươi ha đhanuôr chóh a’tao, zâp đhị k’tiếc cắh liêm choom lêy xăl chóh tơơm chr’nóh la lay âng vel đông: “Lêy cha mêết tước xa nay bh’rợ, vêy c’lâng xa nay, cha groong cớ đhị zr’lụ chóh bhrợ nắc lêy pa dưr k’rơ bhiệc chóh bhrợ, vêy c’lâng bh’rợ sinh học. cắh vêy tước 60 tấn a’tao đhị mưy hécta vêy bơơn 60 ực, vêy bơơn 10 ực nắc apêê ngai bhrợ. Cắh mưy dáp tước bh’rợ kinh tế nắc k’rong bhrợ, pa câl ha mơ k’tiếc k’ruung.”/.

Khánh Hòa: Cây mía không hiệu quả,

loay hoay chuyển đổi cây trồng mới

PV Thái Bình /VOV Miền Trung

  Khánh Hòa là địa phương có hơn 20 ngàn héc ta diện tích trồng mía. Tuy nhiên, những năm gần đây, hiệu quả kinh tế do cây mí mang lại cho nông dân không cao. Hiện, chính quyền địa phương cũng như người dân nơi đây đang loay hoay tìm cây trồng mới thay thế cây mía để có hiệu quả bền vững hơn.

  Hiện nay, các cánh đồng mía tại tỉnh Khánh Hòa đang vào mùa thu hoạch, mía nguyên liệu 10 chữ đường, được các Nhà máy thu mua từ 920 đến 950 ngàn đồng/tấn. Mức giá tuy cao hơn những năm trước đây nhưng người trồng mía vẫn không vui vì các chi phí như nhân công, vận chuyển đều tăng. Bà Võ Thị Hậu Phương, ở thôn Trung, xã Ninh Tân, thị xã Ninh Hòa cho biết, ruộng mía của bà đạt năng suất khoảng 40 tấn/héc ta, sau khi trừ hết chi phí thì gia đình chỉ có lãi một chút ít. Trồng mía tốn nhiều công sức, thu nhập thấp nên nhiều gia đình trong thôn đã bán đất hoặc chuyển sang cây trồng khác có hiệu quả hơn:“Giá cả nó thấp, chữ đường thấp, công thì cao, xe cộ cũng cao nên người ta thấy không có ăn. Người ta bất mãn, không làm nữa, người ta bán đất hết.”

Thị xã Ninh Hòa là vùng mía trọng điểm của Khánh Hòa nhưng hiện nay việc thu hoạch khá trầm lắng. Nhiều diện tích mía lưu gốc còi cọc, kém phát triển do người trồng không mặn mà chăm sóc. Không ít diện tích đã bỏ hoang hoặc chuyển sang trồng các loại cây khác. Trước đây, xã Ninh Tân, thị xã Ninh Hòa có hàng ngàn héc ta mía, giúp nhiều hộ nông dân thoát nghèo. Vài năm trở lại đây, diện tích mía sụt giảm mạnh. Niên vụ 2020-2021, cả xã chỉ còn 500 héc ta, giảm 800 héc ta so với 2 năm trước đó.

Ông Võ Ngọc Phi Vũ, Chủ tịch UBND xã Ninh Tân, thị xã Ninh Hòa cho biết, do hạn hán, bão lũ thất thường nông dân thua lỗ nặng. Trong lúc địa phương đang tìm cây trồng mới thì không ít hộ dân đã chuyển sang trồng cây ăn quả, trồng rừng. Những hộ khác chưa dám chuyển đổi cây trồng nên nhiều diện tích đang bị bỏ hoang, gây lãng phí:“Phải làm cái gì để phát triển được trên số diện tích không còn cây mía nữa, lãnh đạo địa phương cũng hết sức trăn trở. Đất bằng, tưới nước được, chủ động được nguồn nước, cây ăn trái phát triển rất hiệu quả, còn lại những vùng không lấy nước được thì bà con trồng keo. Tuyên truyền,  vận động bà con thôi, chứ buộc bà con trồng cây gì cũng rất là khó.”

 Hiện nay, UBND thị xã Ninh Hòa đang xây dựng bản đồ thổ nhưỡng tạo cơ sở chuyển đổi cây trồng khác phù hợp hơn. Đồng thời, với lợi thế các thửa đất trồng mía có diện tích lớn, tập trung, địa phương đang kêu gọi các doanh nghiệp đầu tư xây dựng các vùng nguyên liệu cây ăn quả gắn liền với chế biến. Ông Phan Thanh Liêm, Phó Chủ tịch UBND thị xã Ninh Hòa, tỉnh Khánh Hoà cho biết: địa phương sẽ hỗ trợ doanh nghiệp liên kết với các hộ dân theo hình thức hợp tác xã, tổ hợp tác để trồng trọt, thu mua sản phẩm nhằm tạo tính bền vững: “Kêu gọi các nhà đầu tư trong và ngoài nước đến đầu tư, thay vì mình trồng mía thì mình liên kết những cánh đồng không hiệu quả, bỏ hoang để trồng loại cây trồng mới, phù hợp thổ nhưỡng, đem lại hiệu quả cao hơn. Với nông nghiệp công nghệ cao, có nhà máy, có đầu ra, đầu vào. Hợp tác xã lại các bà con trồng mía, để thay đổi sang cây trồng mới.”

Niên vụ 2020- 2021 tỉnh Khánh Hòa trồng hơn 12.500 héc ta mía, giảm gần 40% so với 4 năm trước đó. Các cơ quan chức năng đang xây dựng kế hoạch chuyển đổi cây trồng để hỗ trợ nông dân chuyển sang các cây trồng khác có hiệu quả, đảm bảo bền vững hơn.

Trong chuyến công tác tại Khánh Hoà, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Nguyễn Xuân Cường cho rằng, trong bối cảnh diện tích đất nông nghiệp ở tỉnh này hạn chế, cần phải tái cơ cấu lại lĩnh vực trồng trọt, đặc biệt là diện tích trồng mía. Có các giải pháp để nâng cao năng suất, tăng lợi nhuận cho người trồng mía, các diện tích không hiệu quả cần chuyển đổi để trồng các loại cây, trái đặc sản phục vụ du lịch của địa phương:  “Phải tính đến câu chuyện, có lộ trình, khoanh lại vùng nào thâm canh được thì đẩy mạnh thâm canh, có giải pháp sinh học. Không phải 60 tấn mía/héc, có được 60 triệu, trừ đi giá thành, có được 10 triệu thì ai người ta đi làm? Không chỉ tính đến bài toán kinh tế mà đầu tư, tiêu thụ biết bao nhiêu nước./.”

 

 

Hệ PA XUL P'RÁ ACOON CÓH VOV4 ZR'LỤ MIỀN TRUNG
Đông bhrợ bhiệc đhị: 40 Pasteur, thành phố Đà Nẵng
Giám đốc: Phạm Tấn Tư
Phó Giám đốc: Lê Hải Sơn