K’noọ 2 c’moo đâu, pân đil coh vel Xóm 10, chr’val c’noong k’tiêc Đắc Tôi, chr’hoong da ding ca coong Nam Giang âi looih r’dợ lâng bh’rợ k’rong k’tom n’noh nhựa đhị đong xăl tu vât lơi zâp đhị cơnh a hay. A moó Alăng Nhé, Chi hội trưởng Pân đil vel Xóm 10 đoọng năl, bêl a hay, đha nuôr căh âi năl lưch râu căh liêm crêê âng bh’rợ vât n’noh x’xriing  zâp ooy lâng căh năl râu n’noh n’nâu vêy choom pa câl t’bơơn zên. Tơợ bêl Hội LH pân đil chr’hoong Nam Giang t’đang bh’rợ pân đil pa zum têy pa xiêr n’noh nhựa, Chi hội âi p’too moon a đhi a moó xơợng bhrợ pr’đhang bh’rợ k’rong n’noh nhựa đhị đong. Muy c’xêê muy chu, a đhia moó k’rong đhị Đong văn hóa vel đoọng pa câl apeê zâp n’noh nhựa bơơn k’rong bhrợ pa dưr quỹ zooi đoọng pân đil zr’năh k’đhap. A móo Alăng Nhé đoọng năl, cơnh lâng đợ zên bơơn pay tơợ pa câl n’noh nhựa, Chi hội Pân đil vel Xóm 10 âi zooi đoọng 5 cha năc a đhi a moó câl m’ma chr’noh, acoon bh’năn pa dưr tr’mông: “Đoọng pr’đhang pa xiêr n’noh nhựa lâng pa xăr n’noh nhựa dưr vaih zên” liêm choom cơnh xooc đâu, a zi âi p’too moon xay truih l’lăm đêêc pa bhlâng đanh bêl xơợng bhrợ. A zi pa zum, xay truih ta luôn coh zâp đoo g’luh họp vel n’đoo đoọng xay truih ooy n’đăh đâu. Bêl xay bhrợ pr’đhang bh’rợ năc ha dang a đhi a moó n’đoo căh tộ bhrợ têng, đh’rưah lâng xay truih, p’too moon, a zi dzợ xay moon đợ chế tài toom đoọng vêy cr’đhơợng xa nay. N’dhang pa bhlâng hơnh năc a đhi a moó zâp ngai công xơợng bhrợ zêng.”

Pr’đhang pa xiêr n’noh nhựa đhị zrlụ đha nuôr ăt ma mông âng Chi hội Pân đil vel Xóm 10, chr’val Đăc Tôi năc pr’đhang tr’nơơp âng chr’hoong Nam Giang. Tơợ râu liêm choom âng pr’đhang n’nâu, Huyện hội âi bhrợ t’bhưah đoọng apêê vel n’lơơng bhrợ têng. A moó Zơrâm Thịnh, Chủ tịch Hội LH pân đil chr’val Đăc Tôi, chr’hoong Nam Giang đoọng năl, xooc zâp đoo Chi hội Pân đil coh vel đong chr’val zêng vêy đợ hun bh’rợ p’têêt lâng cr’liêng xa nay zư lêy môi trường, coh đêêc vêy pa xiêr n’noh nhựa đhị zr’lụ đha nuôr ăt ma mông. Lâh n’năc, râu buôn bơơn lêy bhlâng bêl tươc apêê vel bhươl coh da ding ca coong năc a đhi a moó căh đươi dua ch’đhung nilon zâp bêl lươt câl ch’na đh’năh. Tu pr’đơợ la lay coh da ding ca coong c’lâng c’tôch zrr’năh k’đhap, đha nuôr bâc năc lươt c’câl apêê đoo đơơng pa câl đhị xe xăl tu cr’độ a xiu, lêệ coh ch’đhung nilon, a đhi a moó đươi dua ha la prí, n’dzay… đoọng tôm, k’độ ch’na. Ting a moó Zơrâm Thịnh, xang muy cr’chăl xay truih, p’too moon bhrợ têng, a đhi a móo Ve, Tà Riềng âi r’dợ tr’xăl c’năl, doó lâh đươi dua n’noh nhựa coh bhrợ têng zâp t’ngay:“ Hội pân đil âi pa zum lâng apêê Ban, ngành, Công đoàn coh vel đong chr’val xơợng bhrợ moon oó lâh đươi dua ch’đhung nilon lâng apêê bh’nơơn nhựa đươi dua muy chu. Coh zâp đoo apêê g’luh hop, hội thảo âng UBND chr’val zêng đươi dua chai thủy tinh căh câ ly thủy tinh đoọng k’độ đac ộm. Pa bhlâng năc, đhị Đại hội Đảng ha nua, a zi đươi dua zêng lâng chai thủy tinh xăl đoọng ha tọ đac nhựa đươi dua muy chu.”

Đoọng bh’rợ pa xiêr n’noh nhựa băr dzang bhưah coh pr’ăt tr’mông ma nưih đha nuôr, tơợ tơơp c’moo, Hội LH pân đil chr’hoong Nam Giang âi t’đang k’đươi lâng p’têêt hun bh’rợ tươc ting Chi hội Pân đil vel đong. P’căn A rất Thị Hoa, Chủ tịch Hội Liên hiệp pân đil Nam Giang, tỉnh Quảng Nam đoọng năl, Bh’rợ pa xiêr n’noh nhựa âi dưr vaih bh’rợ thi đua zâp c’moo âng ting Chi hội Pân đil vel đong. Đươi vêy cơnh đêêc, căh muy pa xiêr n’noh nhựa coh zr’lụ đha nuôr năc dzợ bhrợ t’vaih quỹ zooi đoọng pân đil zr’năh k’đhap pa dưr tr’mông tr’meh:“Zâp c’moo, a zi zêng pa đơp cr’noọ xa nay, hun bh’rợ xay moon thi đua âng apêê Chi hội vel đong. Coh đêêc, vêy bâc pr’đhang zooi đoọng bhrợ t’vaih bh’rợ tr’nêng ha pêê a dhi a moó zr’năh k’đhap pa dưr tr’mông tr’meh tơợ bh’rợ pa câl n’noh nhựa. Nâu đoo năc pr’đhang t’mêê n’đhang pa bhlâng liêm choom âng bâc Chi hội Pân đil coh vel đong âi bhrợ teng. Lâh n’năc, công vêy pr’đhang n’lơơng cơnh “ 5 căh, 3 liêm”, đong och n’noh đhị zr’lụ đha nuôr ăt ma mông, c’lâng pô âng pân đil… âi bhrợ t’vaih pr’dưr pr’dzoọng vel bhươl da ding ca coong ting t’ngay ting liêm chr’ngaach, chroi đoọng bhrợ têng bh’rợ xa nay bhrợ pa dưr vel bhươl t’mêê đhị vel đong./.

Phụ nữ dân tộc thiểu số Quảng Nam

 chung tay giảm thiểu rác thải nhựa

                                           (PV Kim Cương- ALăng Lợi)

Không chỉ góp phần làm sạch, đẹp đường làng ngõ xóm mà chị em Cơ Tu, Ve, Tà Riềng… ở các huyện vùng cao, biên giới tỉnh Quảng Nam còn tổ chức thu gom, “biến rác thải nhựa thành tiền” giúp nhiều phụ nữ nghèo phát triển kinh tế.

Gần 2 năm nay, phụ nữ ở thôn Xóm 10, xã biên giới Đắc Tôi, huyện miền núi Nam Giang, tỉnh Quảng Nam quen với việc gom rác thải nhựa tại nhà thay vì “bạ đâu vứt đó” như trước đây. Chị A Lăng Nhé, Chi hội trưởng Phụ nữ thôn Xóm 10 cho biết, ngày trước bà con chưa hiểu hết mối nguy hại của việc xả rác thải nhựa bừa bãi và cũng không biết loại rác thải này có thể bán kiếm tiền. Từ khi Hội LHPN huyện Nam Giang phát động phong trào phụ nữ chung tay giảm thiểu rác thải nhựa, Chi hội đã vận động hội viên thực hiện mô hình gom rác thải nhựa tại nhà. Cứ mỗi tháng một lần, chị em tập trung tại Nhà văn hóa thôn để bán các loại rác thải nhựa thu gom được gây quỹ hỗ trợ phụ nữ khó khăn. Chị A Lăng Nhé cho biết, với số tiền thu được từ bán rác thải nhựa, Chi hội Phụ nữ thôn Xóm 10 đã hỗ trợ 5 hội viên mua cây, con giống phát triển kinh tế: “Để mô hình giảm thải rác thải nhựa và “biến rác thải nhựa thành tiền” hiệu quả như hiện nay, chúng tôi đã vận động, tuyên truyền trước đó rất lâu trước khi thực hiện. Chúng tôi lồng ghép, tuyên truyền liên tục trong bất cứ cuộc họp hội thôn nào để phổ biến vấn đề này. Thậm chí khi triển khai mô hình mà hội viên nào không chịu thực hiện, cùng với tuyên truyền, vận động, chúng tôi còn đặt ra những chế tài xử phạt với nhau để có quy ước cụ thể. Nhưng rất mừng là hội viên nào cũng điều hưởng ứng, tham gia tích cực.”

Mô hình giảm thiểu rác thải nhựa tại khu dân cư của Chi hội Phụ nữ thôn Xóm 10, xã Đắc Tôi là mô hình điểm của huyện Nam Giang. Từ hiệu quả bước đầu của mô hình, Huyện hội đã nhân rộng đến các thôn khác khác thực hiện. Chị Zơ Râm Thịnh, Chủ tịch Hội LHPN xã Đắc Tôi, huyện Nam Giang cho biết, hiện tất cả các Chi hội Phụ nữ trên địa bàn xã đều có những phần việc gắn với nội dung bảo vệ môi trường, trong đó có giảm thiểu rác thải nhựa tại khu dân cư. Ngoài ra, điều dễ nhận thấy nhất khi đến các thôn bản ở vùng cao là chị em không sử dụng túi ni lông mỗi khi đi mua sắm thực phẩm. Vì đặc thù miền núi giao thông khó khăn, bà con chủ yếu đi chợ di động (chợ xe thồ đến tận làng) nên thay vì đựng cá, thịt trong túi ni lông, chị em bảo nhau sử dụng lá chuối, giỏ mây tre… để gói, đựng thức ăn. Theo chị Zơ Râm Thịnh, sau một thời gian tuyên truyền, thực hiện, chi em Cơ Tu, Ve, Cơ Tu đã dần thay đổi nhận thức, hạn chế sử dụng rác thải nhựa trong sinh hoạt hàng ngày: “Hội Phụ nữ đã phối hợp với các Ban, ngành, Công đoàn trên địa bàn xã thực hiện hạn chế sử dụng túi ni lông và các sản phẩm nhựa sử dụng một lần. Trong tất cả các cuộc họp, hội thảo của UBND xã đều sử dụng chai thủy tinh hoặc ly thủy tinh để dựng nước uống. Đặc biệt, tại Đại hội Đảng vừa qua, chúng tôi sử dụng hoàn toàn bằng chai thủy tinh thay cho bình nước lọc sử dụng một lần.”

Để phong trào giảm thiểu rác thải nhựa lan tỏa trong đời sống người dân, ngay từ đầu năm, Hội LHPN huyện Nam Giang đã phát động và gắn kết phần việc đến từng Chi hội Phụ nữ cơ sở. Bà A Rất Hoa, Chủ tịch Hội LHPN Nam Giang, tỉnh Quảng Nam cho biết: Phong trào giảm thiểu rác thải nhựa đã trở thành thành phần việc thi đua hằng năm của từng Chi hội Phụ nữ cơ sở. Nhờ đó, không chỉ giảm thiểu rác thải nhựa trong khu dân cư mà còn tạo nguồn quỹ hỗ trợ phụ nữ khó khăn phát triển kinh tế: “Hằng năm, chúng tôi đều giao chỉ tiêu, phần việc đăng ký thi đua của các Chi hội cơ sở. Trong đó, có nhiều mô hình hỗ trợ tạo sinh kế cho chị em phụ nữ khó khăn phát triển kinh tế từ việc bán rác thải nhựa. Đây là mô hình mới nhưng rất hiệu quả mà nhiều Chi hội Phụ nữ ở cơ sở đã thực hiện. Ngoài ra, cũng nhiều mô hình khác như “5 không, 3 sạch”, lò đốt rác tại khu dân cư, đường hoa của phụ nữ… đã tạo dựng bộ mặt nông thôn miền núi ngày càng xanh, sạch đẹp, góp phần thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới tại địa phương.”/.

 

Hệ PA XUL P'RÁ ACOON CÓH VOV4 ZR'LỤ MIỀN TRUNG
Đông bhrợ bhiệc đhị: 40 Pasteur, thành phố Đà Nẵng
Giám đốc: Phạm Tấn Tư
Phó Giám đốc: Lê Hải Sơn